THỊ TRƯỜNG

Trong giai đoạn 2005 – 2008, thị trường chứng khoán (TTCK) là một đề tài cực “hot” và có thể nói con nít mê game “Võ lâm truyền kỳ” thế nào thì người lớn mê chứng khoán như vậy. Sự khác biệt là ở chỗ con nít mất thời gian học bài, tiền tiêu vặt và có khi một phần tiền quà sáng do ham game thì người lớn mất rất nhiều tiền bạc và đặc biệt là trí khôn trong thời gian ăn chung mâm nằm chung chiếu với “bác thị trường”.

Tôi rất thích một câu nói khá nổi tiếng: “khi người ta đổ xô đi đào vàng thì mình nên bán xẻng”. Quả thật là sau hơn mười năm  TTCK VN đi vào hoạt động thì anh hùng giữa chốn sa trường, theo tôi, lại là anh … Cafef. Trong khi nhà nhà mua bán chứng khoán, người người nghiên cứu chứng khoán thì Cafef âm thầm làm một công việc ít rủi ro hơn nhiều, đó là cung cấp thông tin. Tôi không rõ những thông tin này hữu ích đến đâu và đa số người chơi chứng khoán họ xử lý thông tin thế nào nhưng tôi dám chắc một điều: có là anh hùng như Từ Hải thì ra sa trường cũng phải cầm vũ khí, và người chơi chứng khoán cũng cần có cái bơ víu để mà vững tâm trước khi ra trận, cho dù đó là Đồ Long đao hay kiếm cùn mẻ thì có vẫn còn hơn không.

Tôi thấy có 1 điều khá bất công với bác TTCK Việt Nam đó là mỗi khi thua lỗ, các nhà đầu tư cá nhân lại đổ hết tội vạ lên đầu bác này với những tội danh sau: thiếu minh bạch, cơ chế quản lý yếu kém và xem thường quyền lợi nhà đầu tư. Đành rằng bác TTCK VN có những tội rất nặng này nhưng theo quan điểm thô thiển của mình, trừ những trường hợp hoàn toàn bị động, giả dụ như nhà hàng xóm cháy lâu sang nhà mình, thì tôi luôn tin mất tiền trước tiên là do tay mình giữ tiền không chặt. Do đó, trước khi đổ hết tội cho bác TT, xin hãy đi 1 vòng google để tìm hiểu về lịch sử và bản chất của các TT trên thế giới cũng như nhìn nhận lại trách nhiệm của bản thân mình và tôi tin quý vị sẽ bớt hà khắc với bác TT.

TT, bao gồm tất cả các loại, từ chứng khoán, ngoại hối, vàng, hay hàng hóa đều có một điểm chung đó là tiền không tự sinh ra, không tự mất đi, mà chỉ chui từ túi người này sang túi người khác. Dòng tiền chạy liên tục và cứ mỗi khi nó đi ngang qua các trung gian như công ty broker hay sở giao dịch thì để lại 1 ít lộ phí đi đường. Có điều ở các nước như Mỹ, Anh, Úc đường đi êm còn ở Việt Nam đường nhiều ổ gà lắm trạm thu phí nên các công ty CK VN lấy lộ phí cũng cao hơn các công ty ở nước bạn. Do đó, trên TT khả dĩ chỉ có hai lực lượng này là tương đối rung đùi đếm tiền đều đặn còn đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ, việc thành công của người này đồng nghĩa với việc thất bại của người khác. Sau những đợt bong bóng xì hơi, TT sẽ có những đợt thay máu, nhà đầu tư thua lỗ ra đi (dĩ nhiên sau khi đã đổ hết tội lỗi cho bác TT) và nhà đầu tư mới bước vào mang theo những lạc quan có phần huyễn hoặc.

Cá nhân tôi thì lại có suy nghĩ rằng ngay khi bước chân vào TT, rất nhiều  nhà đầu tư đã hành động như những con bạc không chuyên khi tin rằng trong TTCK, tiền có tính đàn hồi cao, tức là mình quăng tiền vào thì thể nào nó cũng dội ra lại. Tôi may mắn có cơ hội làm việc tại một số quỹ và ngân hàng đầu tư cũng như có thời gian tham gia trên các TTCK và TT Forex nên có được nhiều góc nhìn về TT. Trong khi các nhà đầu tư không chuyên “gamble” trên đồng vốn của mình, các nhà đầu tư thực thụ họ quản lý tiền rất chặt chẽ và luôn đảm bảo khả năng kiểm soát thương vụ đầu tư của mình. Họ sẽ không bao giờ bỏ tiền và ngồi hy vọng mà họ mua để giành quyền kiểm soát hay ít nhất cũng phải tạo tiếng nói đủ mạnh trong các quyết sách của công ty mục tiêu. Các công ty quản lý quỹ mở (tức không hạn chế người góp vốn) sẽ chơi trò rải trứng vào rổ và cố gắng đảm bảo portfolio không bị âm. Các công ty CK thì tung nhiều chiêu thức mời gọi các nhà đầu tư và bơm vào đầu họ cái gọi là niềm tin về sự tăng trưởng hay sự phục hồi của TT. Mục đích của họ cũng chỉ xoay quanh việc đẩy khối lượng giao dịch lên, đồng nghĩa với sự gia tăng lợi nhuận thu được từ phí giao dịch. Có lần, một anh broker gọi hỏi tôi sao lâu rồi không giao dịch và nói rằng tôi nên tham gia vì sắp có đợt sóng lớn. Quả thật sau đó có một đợt sóng lớn thật, có điều là sóng đi xuống.

Năm 21 tuổi, khi bắt đầu tham gia TT, tôi có đọc 3 cuốn sách khá hay, 1 cuốn của Graham, 1 cuốn so sánh Buffet và Soros, 1 cuốn của William O’Neil. Tôi kết hợp những kiến thức trong cả 3 cuốn sách này cùng các kỹ năng phân tích tài chính của mình để làm 1 bản tiêu chí đầu tư cùng 1 financial model dự đoán giá trị cổ phiếu trong 1 năm tới và bắt đầu tìm kiếm cơ hội đầu tư. Khi bắt đầu công việc đầu tư, tôi thực sự ngạc nhiên vì việc sàng lọc cổ phiếu thật quá dễ dàng khi trong 5 ngày từ hàng trăm cổ phiếu tôi chỉ còn lại 5 lựa chọn. Có 3 lý do chính. Thứ nhất, theo tiêu chí về cơ chế quản lý sàn giao dịch và mô hình công ty tôi chỉ lựa các cổ phiếu trên HOSE vì HNX quản lý lỏng lẻo hơn, có nhiều công ty nhà nước cổ phần hóa liên quan đến tài nguyên khoáng sản và các ngành kinh tế do nhà nước kiểm soát. Thứ hai, sau khi dạo 1 vòng HOSE, tôi thấy chỉ còn khoảng 10 công ty trên sàn này có kiểm toán big 4 và có nhà đầu tư nước ngoài chiếm vốn trên 20%, đồng nghĩa với việc các bản báo cáo tài chính có thể tạm tin tưởng. Thứ ba, trong 10 công ty vừa tìm được, chỉ có 5 công ty có giá phải chăng, tức P/E nhỏ hơn 20 và P/B nhỏ hơn 4, đấy là tôi còn chưa đặt nặng các chỉ số tài chính khác.

Sau khi tìm được 5 cổ phiếu này, tôi không biết nên vui hay buồn, nhưng do cũng ham kiếm tiền, tôi tự hạ thấp các tiêu chí đầu tư của mình để bỏ tiền vào 2 blue chips. Xin nói thêm là tôi cũng bỏ luôn việc tìm kiếm thông tin về ban lãnh đạo, vì làm vậy sẽ mất khoảng 10 năm mới kiếm đủ thông tin. Dù về sau có lời chút ít, tôi tự nhận thấy mình may mắn trong 2 vụ đầu tư này và quyết định ngừng mua bán do không thấy mình có chút lợi thế nào. Ít lâu sau, giá cổ phiếu giảm còn một nửa do 2 công ty này niêm yết thêm cổ phiếu và bong bóng TTCK xì hơi.

Hiện tại, tôi đã chuyển qua đầu tư future, vàng và forex trên TT quốc tế và cảm thấy mình có một sân chơi công bằng hơn dù cuộc chơi này thật sự vô cùng khó khăn. Sau nhiều năm tham gia TT tôi tự đúc kết rằng không có lực đẩy nào mạnh hơn lòng tham dẫn dắt con người vào TT. Do đó, quý nhà đầu tư thua lỗ trên TTCK VN trước tiên hãy trách mình  tự đâm đầu vào tử địa. Một trong những nguyên nhân chính khiến người ta mất tiền trên thị trường theo tôi đó là họ đã quá xem thường sức mạnh của TT khi cho rằng mình có thể kiếm tiền trện TT dễ dàng. Tôi thì luôn tin rằng , mình sẽ không thể giành phần thắng trong bất cứ cuộc đấu nào nếu không có lợi thế, không nắm rõ tinh hình và không biết đối thủ của mình mạnh ra sao. Tôi xin trích 2 câu nói, một của vua bán xuống Jesse Livermore và một của nhân vật Gekko, một tay đầu cơ ma mãnh và thủ đoạn trong phần 1 Wall Street -  Money never sleeps, làm lời kết: “Market always wins” and “I always bet on sure things”.

JAKOB

Không có bài viết liên quan.