TƯ DUY VỀ TIỀN BẠC Reviewed by Momizat on . "Kinh Thánh cũng khẳng định là “ người giàu vào thiên đường khó hơn con lạc đà đi lọt qua mũi kim”. Có thể nói là tôi không ưa tiền, nếu không phải là thù ghét… "Kinh Thánh cũng khẳng định là “ người giàu vào thiên đường khó hơn con lạc đà đi lọt qua mũi kim”. Có thể nói là tôi không ưa tiền, nếu không phải là thù ghét… Rating: 0
>>Trang chủ » Feature Slider » TƯ DUY VỀ TIỀN BẠC

TƯ DUY VỀ TIỀN BẠC

“Kinh Thánh cũng khẳng định là “ người giàu vào thiên đường khó hơn con lạc đà đi lọt qua mũi kim”. Có thể nói là tôi không ưa tiền, nếu không phải là thù ghét… Tuy nhiên, tôi khám phá rất nhanh một điều: tất cả những gì hay những người tôi yêu thương đều “cần” và “yêu” tiền.”

-TS. Alan Phan-

Tư duy tiền bạc

 

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Tôi lớn lên trong một gia đình trung bình, không nhiều tiền bạc, nhưng có một tuổi thơ tương đối êm đềm dịu ngọt. Sài gòn những thập niên 50’s, 60’s trong các khu phố quanh vườn Tao Đàn là những chuỗi ngày của bướm hoa và chim chóc. Rồi 3 năm trên những đối thông vắng lạnh quanh Yersin Đà Lạt cũng là những hồi ức của nô đùa, khám phá đầy tiếng cười. Bạn bè chúng tôi chỉ có một món đồ chơi duy nhất là quả bóng cao su trúng được từ một giải thưởng ở trường. Tất cả đồ chơi còn lại đều do tài sáng tạo của chúng tôi bằng các vật dụng lượm lặt quanh nhà. Tôi hoa mắt khi dẫn con nhỏ lần đầu vào Toys”R”Us để hắn chọn quà.

- Tư duy về tiền bạc

Bước vào đại học, tôi say mê với những văn phẩm nghệ thuật mang mầu sắc đấu tranh xã hội và hiện sinh từ Kafka, Camus, Kierkegaard… Tôi có một thái độ rất thịnh hành ngày đó là coi thường những doanh gia (gọi là trọc phú) và tiền bạc (như thầy giảng, không có đồng tiền nào mà không dính đến tội ác). Rồi Kinh Thánh cũng khẳng định là “người giàu vào thiên đường khó hơn con lạc đà đi lọt qua mũi kim”. Có thể nói là tôi không ưa tiền, nếu không phải là thù ghét.

Tuy nhiên, tôi khám phá rất nhanh một điều: tất cả những gì hay những người tôi yêu thương đều “cần” và “yêu” tiền.

Một lần tôi bày tỏ hăng say với một cô bạn gái, ”có những thứ mà đồng tiền không mua được”. Cô cười, ”vậy là anh không biết shop (mua sắm)”. Tôi cũng cảm nhận là sau những lần thất bại trên thương trường, tôi vẫn được thỏai mái hơn khi còn chút tiền. Thật đúng như cô đào Zsa Zsa Gabor nói, “Khóc đâu cũng là khóc, nhưng tôi thích khóc trong chiếc xe Rolls Royce”.

- Quyến rũ của tiền bạc

Tôi bắt đầu đi vào một thái cực khác, có lẽ là “dark side” (phần đen) như truyện Star War. Tôi bắt đầu say đắm người vợ (tiền) mà mình đã không biết yêu khi cưới. Tôi yêu tiền như một đứa bé lần đầu bước vào tiệm kẹo. Trong các lớp tâm lý sơ đẳng, sách vở dạy rằng con người bị chi phối và thúc đẩy bởi bốn động lực chính: quyền lực, danh vọng, tiền bạc và “hóc môn” (hormones). Hóc môn là ăn, nhậu, sex và thuốc. Mỗi người một kiểu, người thích món này hơn món khác, người thích vài món, những anh chị mê cả bốn món thường vào tù rất sớm. Tôi thì chỉ thích tiền.

Suốt thời trung niên, từ năm 30 tuổi đến gần đây, tôi thấy đồng tiền là tất cả. Nó cho tôi những tác phẩm tuyệt vời như chiếc xe Lamborghini vàng tôi mua tặng mình năm sinh nhật 33 tuổi; như chiếc đồng hồ Oris Artelier vợ tôi mua cho hai đứa (his and her) trong một phút ngẫu hứng tại Monte Carlo; như chiếc du thuyền Feretti tôi chia sở hữu (share ownership) với 3 người bạn khác ở Miami; như cái condo nhỏ bé dễ thương cạnh bờ biển Puerto Viejo của Costa Rica; như những bộ viết máy mang các tên huyền thọai như Mont Blanc, Cartier, Montegrappa, Visconti…tôi dã tốn công sưu tập suốt 25 năm.

Đồng tiền cũng cho tôi những trải nghiệm khó quên như chuyến du hành lạ lùng vào Tây Tạng huyền bí vào năm 1979 (rất ít người được phép thăm); như chuyến leo núi ở Cerro Castor phía nam Argentina đầy mạo hiểm (súyt bị môt trận bão tuyết chôn vùi); như lần đi dã ngọai safari ở Kenya nóng bức với một người tình Rawandan đen hơn than đá.

Tôi quên mất những mặt trái của đồng tiền để chỉ còn say đắm với lợi ích. Tôi cho rằng ba lợi ích lớn nhất của đồng tiền nhìn từ góc cạnh trí thức là tự do, thì giờ và nhân tính.

Những người thực sự giàu ít khi phải làm những gì họ không muốn. Họ cũng không bị buộc phải sống ở một nơi nào, với những người họ không thích hay chịu đựng những áp đặt ngược đời. Họ cũng có nhiều thì giờ hơn để chăm chú vào trọng điểm công việc vì đã có nhiều nhân viên phụ làm các việc lặt vặt. Nhờ vậy, họ có thời gian để thưởng thức văn hóa nghệ thuật nhiều hơn. Nhờ đồng tiền, những người giàu có thường rộng luợng quyên tặng cho những nạn nhân kém may mắn của xã hội. Họ cũng không bị những mặc cảm thua kém chi phối, nên nhân cách họ thường cởi mở và dễ thích hợp.

- Giới hạn của tiền bạc

Nhưng thực tế thường phức tạp và nhiều thách thức hơn lý thuyết. Tôi tin rằng có rất nhiều người giàu đạt được những tự do, thì giờ và nhân cách do đồng tiền mang lại. Warren Buffett và Bill Gates là hai thí dụ điển hình. Tuy vậy, phần lớn những người giàu tôi quen biết, cũng như chính cái “tôi” đáng ghét lúc xưa, phải loay hoay trong cái bẫy của nghịch lý.

Trước hết, hành xử hàng ngày cùa chúng tôi bị giới hạn vào trách nhiệm phải có với cổ đông, với nhân viên, với khách hàng, với quyền lợi và thương hiệu của doanh nghiệp, và với cả cộng đồng chung quanh. Chúng tôi không thể nói hay làm những gì có thể gây hại đến những đối tác này. Bản thân chúng tôi cũng không có quyền bị bệnh nữa. Tuy không như Steve Jobs đã làm cổ phiếu Apple giảm 8% khi tin ông bị ung thư loan truyền, tôi và ban quản lý cũng phải dấu chuyện tôi phải mổ tim (heart attack) vào năm 1999 để tránh ảnh hưởng xấu trên cổ phiếu của công ty Hartcourt bé xíu.

Chúng tôi cũng bận rộn khủng khiếp khi giàu có. Với những báo cáo, tin tức, Emails và điện thọai thường xuyên, chúng tôi may mắn lắm mới có thì giờ nhàn rỗi để đọc hết một cuốn sách trên 500 trang. Những tiệc tùng lễ hội liên tiếp không cho chúng tôi thời gian để thư giãn với gia đình bạn bè. Bao nhiêu liên hệ thân tình sâu xa đã bị sự giàu có chia cắt.

Rồi đến những họat động xã hội thiện nguyện. Dù rộng lượng, nhiều người trong chúng tôi cũng không muốn danh nghĩa hay tiền bạc bị lạm dụng cho những mục tiêu đen tối. Hơn nữa, khi mở lòng giúp với vài trăm dollars nghe thật dễ dàng; vấn đề trở nên phức tạp khi số tiền lên đến cả triệu dollar. Bộ phận kế tóan, thuế vụ, pháp lý và PR phải nhẩy vào để khán duyệt và chỉ dẫn.

- Những phúc lộc không tiền

Tôi vẫn yêu tiền. Dù nó mang đến hạnh phúc hay đau khổ, đồng tiền vẫn là người vợ, người tình và người bạn tuyệt vời. Nhưng tôi cũng không bao giờ quên những phúc lộc không cần có tiền, không cần mua hay thâu tóm. Chẳng hạn cuốn truyện The Catcher On The Rye và Dr. Zhivago tôi tình cờ đọc lại sau 40 năm, vào một buổi chiều đi lạc vào thư viện ở New Delhi. Tiếng cười trong trẻo của đứa con trai ở phòng cạnh bên khi hắn thì thầm với bạn gái qua điện thọai về chuyến đi chơi của hai cha con ở New York. Khuôn mặt rực rỡ của một người con gái tóc vàng trong một buổi sáng mùa thu qua công viên Luxembourg nhìn lá vàng.

Tôi hiểu lời của Sartre rằng, ”Chúng ta nô lệ cho những gì mình sở hữu” (We are possessed by what we possess). Và tôi vẫn xin được nói với tiền như một bài nhạc tình nào đó của Trịnh Công Sơn,” Dù đến rồi đi, tôi cũng xin tạ ơn người, tạ ơn đời, tạ ơn ai… đã cho tôi còn những ngày ngồi mơ ước…”

- TS. Alan Phan -

Bình luận (11)

  • nvn

    tiền là cụ thể hóa của tư duy ,nếu là người có tư duy tốt thì phải là người làm ra được nhiều tiền và biết sử dụng đồng tiền bằng cách lũy tiến .tiến là động lực tất yếu để thúc đẩy và duy trì xã hội ,khi thỏa mãn với túi tiền của mình (tức đã gần như thỏa mãn sự công hiến và thành đạt ,

    Reply
  • Lê công

    Tiền chẳng có qua là công cụ, phương tiện tốt nhất để cho con người có thể đạt được mục đích trong cuộc đời. Tiền không phải câu trả lời duy nhất nhưng nó đánh giá sự khác biệt. Tiền không mua được hạnh phúc nhưng nó đóng vai trò rất lớn trong việc xây dựng hạnh phúc con người.

    Reply
  • Nguyễn

    Đọc lại nhớ bác ALan và có một điều bác được chờ đọc bài mới tinh của bác mỗi ngày!

    Reply
  • Nguyễn

    Đọc lại nhớ bác ALan và có một điều ước : được chờ đọc bài mới tinh của bác mỗi ngày!

    Reply
  • Sơn

    Vài ý mong được làm rõ, thật tiếc là sẽ không có được phản hồi của tác giả.

    1) Tiền – Nhu cầu & đáp ứng nhu cầu.
    + Tiền là cái được phát minh ra sau để thỏa mãn nhu cầu là giảm chi phí, tăng sự thuận lợi và lưu trữ. Một sản phẩm được làm ra, luôn có hạn sử dụng của nó và hạn đó ngắn hơn giá trị tương đương của đồng tiền. Tiền chỉ là vật trung gian trong trao đổi.Người nông dân làm ra một tấn hàng, tấn hàng đó thí dụ rau thì chỉ sau 1 tuần là trở thành rác, vô giá trị sử dụng, thậm chí còn tốn tiền để tiêu hủy hoặc di dời đến bãi rác.
    + Để có tiền, ai đó phải tạo ra gì đó để đáp ứng nhu cầu người khác, cách làm đó được mọi người chấp nhận. Nhưng có cách khác để có tiền như là in ra-chỉ một số ít người có thể làm điều đó; bắt buộc ai đó phải thực hiện điều gì đó như là để được bảo kê; lừa gạt để lấy công sức của người khác,…
    + Tiền là công cụ tuyệt vời để quản lý & lịch sử chứng minh, sau mỗi sự dịch chuyển về quyền lực thì tiền lại trở thành vô giá trị. Ai từng ở miền Nam với kinh nghiệm 3 lần đổi tiền sau 1975 sẽ thấu hiểu bài học lịch sử này, mới 40 năm thôi mà nhiều người đã quên, thậm chí không biết tới.
    + Nhiều người kiếm tiền bằng ăn cướp & nhiều người ngưỡng mộ sự giàu sang của những người đó. Chuyện Robihood với chiêu bài “cướp của nhà giàu, chia cho người nghèo” vẫn là chân lý mà số đông người theo đuổi, nhưng họ không muốn chân lý đó ám lên họ. Tại sao ám lêm? Trừ người nghèo khổ nhất trong thế giới loài người, những người còn lại đều có thể là nạn nhân của kiểu hành xử đó. Bạn có sẵn lòng tước bỏ sự tự vệ để người khác mang tài sản của bạn và chia lại cho người nghèo hơn bạn?
    + …

    Do vậy, lấy độ lớn của tiền bạc làm thước đo của sự thanh công hiện hữu trong tâm trí của phần lớn người dân xứ chậm phát triển. Trước khi đề cao giá trị tiền bạn, hãy tự hỏi các nguyên nhân, kịch bản nào dẫn tới ai đó nghèo? Một ai đó đang giàu có sẽ ra sao khi mảnh đất họ sử dụng cỡ 4000m2 nơi đắc địa được quy hoạch với giá quy định và bị cưỡng chế thi hành?

    2) Bối cảnh & ngôn ngữ.
    + Một câu nói luôn gắn với bối cảnh của nó, khi trích dẫn câu nói mà lờ đi bối cảnh thì có thể dẫn tới sai lệch về ngữ nghĩa.
    + Trích ““Kinh Thánh cũng khẳng định là “ người giàu vào thiên đường khó hơn con lạc đà đi lọt qua mũi kim”
    – Câu viết trên liệu có phải của chú Alan Phan?
    – Trường hợp chú Alan Phan viết như vậy, mình tin là chú cũng chỉ nghe và lặp vẹt lại điều đã nghe chứ chưa từng kiểm chứng điều đó. Dù rằng chú đã từng khuyên càng nhiều góc nhìn càng đến gần sự thật. Có nên lấy cái cụ bộ làm cái tổng thể? Kinh Thánh chép rất nhiều dụ ngôn và có dụ ngôn xem thường tiền bạc, có dụ ngôn coi trọng tiền bạn,… và các dụ ngôn đó chỉ là cục bộ, từng câu nói trong từng dụ ngôn lại đặt trong ngữ cảnh, bối cảnh của câu chuyện. Ai muốn tìm hiểu thì tự tìm đến bối cảnh đã chép trong Kinh Thánh để hiểu câu nói đó. Còn muốn hiểu qua người khác thì phải tìm người có sự bao dung và công bình, chỉ là rất khó tìm được người như vậy & có tìm được thì họ chưa chắc đã nghiên cứu vấn đề ta quan tâm. Còn ai có ý muốn tìm sự thật, tìm hiểu về tôn giáo thì có thể đọc quyển sách viết về nghiên cứu của đức Đạtlai Lạtma có tựa TOWARDS THE TRUE KINSHIP OF FAITHS how the world’s religions can come together để trước là tìm hiểu SỰ THẬT, rồi chấp nhận sự khác biệt. Bản tiếng việt có thể đọc ở http://www.holieu.org/2016/06/ve-tinh-than-chan-chinh-giua-cac-tin_20.html

    Reply
  • hai lúa

    Đồng tiền là Tiên là Phật , là sức bật lò so, là thước đo lòng người, là nụ cười tuổi trẻ, là sức khỏe ông già, là bài ca hạnh phúc, là đạo đức nhân dân, là cán cân công lý, là…hết ý cuộc… đời…hihi…

    Reply
  • Nghiêm ánh

    Hôm nay buồn buồn lại nhớ tới chú, thế cũng một năm chú rời xa góc nhìn Alan rồi. Đọc về tiền sau những cú hỉ nộ ái ố của formosa (như chú hay dùng) rồi chẳng đi tới đâu.. Lại quay về GNA của chú xem BCA có thêm bài mới không? thấy ngay bài tiền của chú viết năm nào thì thôi quay về vấn đề tiền cách kiếm tiền chắc có hơn vào lúc này chú nhỉ.

    Reply
    • Hong Quang

      Merry X-mas ! Best Wishes. :)
      Mới mà đã hơn năm. Chúc mừng Năm mới 2017 xắp đến các BCAs.

      Reply
  • minh

    nhớ những bài viết nóng hổi ngày nào của chú Alan ….

    Reply

Bình luận Sơn

© 2014 GÓC NHÌN ALAN

Scroll to top