Chuyện con ve và con kiến Reviewed by Momizat on . Những ngày ở tiểu học, thập niên 50, mỗi học sinh đều phải thuộc lòng câu chuyện ngụ ngôn của Lafontaine về “Con Ve và Đàn Kiến”. Những ngày ở tiểu học, thập ni Những ngày ở tiểu học, thập niên 50, mỗi học sinh đều phải thuộc lòng câu chuyện ngụ ngôn của Lafontaine về “Con Ve và Đàn Kiến”. Những ngày ở tiểu học, thập ni Rating:
>>Trang chủ » Khu Vườn Của Alan » Chuyện con ve và con kiến

Chuyện con ve và con kiến

Những ngày ở tiểu học, thập niên 50, mỗi học sinh đều phải thuộc lòng câu chuyện ngụ ngôn của Lafontaine về “Con Ve và Đàn Kiến”.

CHUYỆN CON VE VÀ CON KIẾNNhững ngày ở tiểu học, thập niên 50, mỗi học sinh đều phải thuộc lòng câu chuyện ngụ ngôn của Lafontaine về “Con Ve và Đàn Kiến”. Chuyện kể là con ve chỉ thích ca hát suốt các ngày hè tươi đẹp còn đàn kiến cần cù lo chuyển chỗ dự trữ lương thực và xây tổ đề phòng cho những ngày đông lạnh giá. Con ve thật sự tỉnh ngộ và cay đắng khi phải đến tổ kiến sau đó để xin ăn và chỗ ở. Chuyện là một mô hình luân lý của tính khôn ngoan, ham làm việc và biết lo xa của đàn kiến so với những thói hư tật xấu của loài ve ham chơi.

Gần đây, kinh tế gia Martin Wolf nhắc lại câu chuyện ve kiến này và lái đến chủ đề về các nền kinh tế toàn cầu. Theo ông, “kinh tế con kiến” được thể hiện bởi các quốc gia chăm chỉ sản xuất và biết tiết kiệm như Đức, Nhật, Trung Quốc; trong khi “kinh tế con ve” tượng trưng cho sự tiêu thụ, nợ nần và hoang phí của các quốc gia như Mỹ, Anh và Hy Lạp. Nhưng liên quan giữa kiến và ve có một hệ số mới của thời hiện đại: để tiếp tục tăng trưởng và tạo công ăn việc làm cho đàn kiến, các kinh tế “kiến” đã phải cho các quốc gia “ve” vay nợ rất nhiếu để ve tiếp tục tiêu thụ hàng hóa của kiến. Đến lúc này, ve không còn nhiều khả năng trả nợ và đàn kiến lại thực sự có vấn đề. Tiếp tục cho vay thì tờ giấy nợ sau này sẽ bị mất giá trầm trọng; mà không cho vay, thì nền kinh tế của mình bị suy sụp thảm hại vì không xuất khẩu được. Khổ nhất là con kiến Trung Quốc, đàn kiến quá đông, không có việc làm cho chúng mà để cho chúng ăn không ngồi rồi thì sẽ mời gọi nhiều bất ổn xã hội trầm trọng.

Dĩ nhiên đây là nguyên tắc mà các doanh nhân đều biết rõ: nếu bạn nợ ngân hàng vài trăm triệu đồng thì đây là vấn nạn của bạn; nhưng nếu bạn nợ ngân hàng vài ngàn tỉ đồng, thì đây là vấn nạn của ngân hàng.

Chuyện con ve và đàn kiến không những chỉ biểu hiện qua các nền kinh tế thế giới mà còn hiện diện  ở khắp các tương quan trong các tầng lớp của từng nền kinh tế hay ngay cả trong nhiều gia đình và xã hội. Trong một bài viết trước đây về Tư Bản và Dân Chủ (…) tôi đã phân tích về những con kiến tư bản cần cù làm việc đầu tắt mặt tối ở Mỹ để đóng thuế. Sau đó, chính phủ lại phân phối các khoản tiền thuế này cho các thành phần nghèo kém. Mức thuế ở Mỹ cao đến nỗi một người đi làm phải đóng thuế chỉ để nuôi một người Mỹ khác không đóng góp gì cho ngân sách quốc gia. Tôi không bàn về khía cạnh đạo đức, nhưng việc lạm dụng các phúc lộc xã hội của các thành phần ăn không ngồi rồi quả là một hiện tượng về ký sinh trùng của kinh tế Mỹ. Số lượng các con ve hay ký sinh trùng này, kể cả các quan chức nhà nước và các chính trị gia, tăng trưởng rất nhanh chóng (vì ai cũng tham lam) và số lượng cũng như tinh thần năng động của đàn kiến Mỹ càng ngày càng suy sụp. Thu thuế không đủ để tiêu xài, chánh phủ Mỹ còn đi vay mượn khắp nơi, nhất là Nhật và Trung Quốc, để sự thâm hụt ngân sách và cán cân thương mại trở nên tồi tệ hơn bao giờ hết.

Trong khi nền kinh tế tư bản Mỹ bị các thành phần nghèo kém, hưởng phúc lộc xã hội, không sản xuất lợi dụng tạo nên suy thoái dựa trên chủ nghĩa dân chủ; thì tại Trung Quốc, cơ chế chính trị đã tạo nên một tầng lớp ve giàu có, đầy quyền lực và rất tham lam trong việc rút tỉa mòn cạn các của cải tài nguyên đã do sức lao động của đàn kiến nghèo, thua kém từ các vùng quê tạo nên. Không những sử dụng nhân công giá rẻ từ các huyện xã nghèo, các con ve Trung Quốc còn lợi dung bô máy hành chính để trưng dụng đất đai thôn quê, tàn phá môi trường sinh sống của người dân khắp nơi, cũng như mượn trọn số tiền tiết kiệm của đàn kiến bằng cách giữ lãi suất huy động của mỗi ngân hàng dưới 2% trong suốt 30 năm qua. Và trong tất cả các thiên tai, khủng hoảng nhân tạo hay biến động xã hội, đàn kiến Trung Quốc là những người phải hứng chịu mọi thua lỗ. Các con ve Trung Quốc luôn luôn được bao bọc và nhiều khi hưởng thêm phúc lộc của chính phủ.

Năm 1978, tôi đi công tác nhiều lần tại Bắc Kinh và có quen anh Liu Shan Dong, một viên chức trẻ tại Bộ Ngoại Thương Trung Quốc. Một hôm, anh mời tôi về nhà dùng cơm. Gia đình anh có 4 người (vợ, con và mẹ già), được cấp 1 căn hộ rộng khoảng 20m2 sau 10 năm làm việc cho chính phủ. Anh đạp xe đi về hơn 28 km mỗi ngày vì phải về nhà ăn cơm trưa để tiết kiệm tiền. Anh há hốc miệng khi nghe tôi nói tiền gởi xe hàng ngày của tôi ở Manhattan (NYC) mất khoảng 30USD, tương đương với số lương hàng tháng của anh. Anh là một con kiến chăm chỉ hiền lành gương mẫu như cả tỷ con kiến khác ở Trung Quốc. Mười hai năm sau, tôi quay lại Bắc Kinh, tìm anh và cuộc đời anh đã thay đổi nhiều. Nhờ một dự án khu công nghiệp có sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính quyền địa phương ở Tianjin (cách Bắc Kinh khoảng 70km về phía Nam), anh đã trở thành một con ve ấn tượng của Bắc Kinh. Gia đình anh bây giờ đã ở một biệt thự rộng hơn 600m2 ngay gần khu Đại Học Thanh Hoa, anh và vợ đều có tài xế riêng cho hai chiếc Mercedes và BMW đời mới nhất, và nhân công phục vụ tại nhà riêng của anh đã lên đến 6 người (2 người osin, 1 người làm vườn, 2 người tài xế và 1 người nấu bếp). Nhưng cái thay đổi lớn nhất là con ve này, kể cả bà vợ và bà mẹ, đã quên hẳn cái quá khứ làm kiến của mình và theo nhận xét của tôi, đối xử khá tàn tệ với người làm trong nhà. Hiện tượng con ve Liu Shan Dong thực ra rất phổ biến ở mọi tỉnh thành Trung Quốc.

Thời đại mới, suy tư mới và chuẩn mực đạo đức văn hóa cũng thay đổi nhiều. Một thống kê của Đại Học Boston về những tập quán của thế hệ 2014 tại Mỹ (mới vào đại học năm nay) cho thấy các bạn trẻ bây giờ gần như không bao giờ đeo đồng hồ ở cổ tay nữa. Ngày xưa, tôi say mê sưu tầm những chiếc đồng hồ Thụy Sĩ cổ điển và bỏ cả ngày nhìn thời gian đóng băng trong những tác phẩm nghệ thuật này. Tôi đã từng mơ đến ngày giao lại bộ sưu tập quý báu này cho con cháu. Tuy nhiên, sự thừa thải của chiếc đồng hồ đeo tay trong bối cảnh hiện tại cũng không khác gì sự thừa thải của câu chuyện ngụ ngôn về con ve và đàn kiến. Những nguyên lý đạo đức đã thay đổi và đây có lẻ là thời đại của con các ve. Một ngày gần đây, không ai còn muốn làm kiến nữa. Tính kiên nhẫn để cuối đầu chấp nhận một số phận thiệt thòi sẽ chấm dứt và biến thái thành một hiện tượng xã hội nào mới? Vì có ai nghĩ rằng mùa đông sẽ không bao giờ đến và cả thế giới sẽ tiếp tục ca hát trong một mùa hè bất tận?

Alan Phan

Bình luận (26)

  • MinhCap

    bài này rất sâu sắc, những biến chuyển của xã hội làm các câu chuyện ngụ ngôn với kết thúc có hậu dường như trở thành chuyện cổ tích…..và những vấn đề đạo đức sẽ không thể được giải quyết 1 sớm 1 chiều….

    Reply
  • Quang

    Vâng, mùa đông sắp đến, nhưng tất cả đều muốn làm ve. Khi mà bầy ve cảm nhận được về mùa đông, thì là lúc thế giới phải làm lại từ đầu, không ai biết thế giới khi đó sẽ hỗn độn như thế nào.

    Reply
  • Hoàng Mai

    Lần đầu tiên có một cách nhìn khác về câu chuyện ngụ ngôn Ve-Kiến. Cần nhiều cách phản biện xã hội như thế này.

    Reply
  • Bảo Lộc

    Từ ngày biết được Website này, tôi luôn chờ đợi để được đọc các bài viết giá trị của anh và của bạn bè anh.

    Mỗi bài của anh tôi cảm nhận được những giá trị nhân văn về mỗi khía cạnh anh muốn nói, không những chứa đầy thông tin chân thực về kinh tế, xã hội, chính trị… mà còn có những đánh giá chuẩn xác, định hướng nên làm gì cho từng cá nhân, tập thể hay cả một quốc gia, thế giới.

    Cái độc đáo của bài viết làm tôi rất thích đó là viết về kinh tế, xã hội, chính trị nhưng lại có bút pháp kể chuyện ngụ ngôn, không biết nhận xét này có đúng không? Với kiến thức sâu rộng và tấm lòng của một người chân chính, anh cho đăng tải trên Website này toàn là những bài viết hay và hữu ích. Tôi đã giới thiệu địa chỉ này cho mọi người thân và bạn bè, hiện nay diễn đàng mạng nội bộ của công ty chúng tôi cũng thường trích dẫn hay đăng nguyên văn bài viết của anh để thảo luận, định hướng cho hoạt động của mình.

    Cám ơn về các bài viết tâm huyết của anh, hy vọng ngày càng nhiều người biết và đọc chúng.

    Reply
  • Nguyen Bang

    Quá tuyệt vời và hữu ích.Hãy thay đổi đi hỡi những con Ve

    Reply
  • lương đình thắng

    Tôi tình cờ phát hiện trang này trên saga.vn hai ngày hôm nay nhưng tôi không thể rời khỏi nó. cảm ơn ông

    Reply
  • HR

    không sửa được của bác cái gì, chỉ sửa được một vài lỗi chính tả thôi :)

    Reply
  • NguyenTan

    Bài viết sâu sắc và hay quá chú Alan ạh!

    Reply
  • BB

    Bài viết làm Ve hơi buồn vì mùa đông xắp đến.
    Ve sẽ tăng ca hát. (Dù quá đủ)
    Kiến sẽ tăng hy vọng. (Vì… xắp thoát xác)
    Và thế giới sẽ vẫn vui cười với 4 mùa Ve-Kiến.

    Reply
  • Nguyen

    Một qui luật tất yếu dường như ai cũng mong muốn trở những con ve vui vẻ(suốt ngày được ca hát) hơn là những con kiếm còng lưng. Điều duy nhất an ủi kiến là kiến có khả năng thích nghi khi điều kiện môi trường thay đổi, có thể kiến có thể tồn tại được.

    Reply
  • Huong

    Không biết câu chuyện Ve – Kiến này có chút liên quan nào đến chuyện Khỉ – Chuối mà một vị cựu Chủ tịch thành phố Đà Nẵng đã nhắc đến không nhỉ. Chả là có một bài báo đăng tải sự kiện một ông Chủ tịch của thành phố Đà Nẵng đến nói chuyện với một số cán bộ công chức. Ông này có nói một câu đại ý rằng “cán bộ công chức phải làm thế nào để đừng tự biến mình thành những con khỉ trong sở thú. Khỉ chỉ làm trò vui khi khách tham quan vứt chuối cho ăn, giống như cán bộ công chức chỉ chịu hứng khởi làm công bộc cho dân khi được dân … bôi trơn”. Ve sống trên sự cần mẫn của Kiến còn tuyệt đại đa số cán bộ công chức hưởng lợi bất minh từ sự … cong lưng của nhân dân???

    Reply
  • Minh Tuấn

    Thực trạng xã hội VN hiện nay là số đông Kiến quần quật cả đời nhưng vẫn không dám mơ được làm Ve dẫu chỉ một ngày; trong khi “một bộ phận không nhỏ” Ve thì cứ vỗ ngực “ta là Kiến” để lên lớp “quần chúng đàn Kiến”.

    “Một bộ phận không nhỏ này hiện nay ĐÔNG VE KÊU luôn….”

    Xin tham khảo thêm bài trong link dưới đây:
    http://quechoa.info/2012/05/03/de-khong-anh-tu-a/

    Reply
  • NguyenVan

    Nhieu de tai TS Alan noi toi thay rat hay,rat bo ich.nhung thuong chi la chung chung,chua sau xac cu the lam.
    Noi chung la di theo huong sach vo,ly thuyet la chinh.Ma nhu TS Alan noi cai do thi day trong sach,tren net vay.Van de la khong ai chiu kho tu hoc ma thoi.Mong mot ngay nao do TS Alan se co nhung bai noi that su la huu ich,xac tap hon cho gioi tre.Nguoi ta noi mot la cho can cau,hai la cho con ca hoac cho ca hai.Con TS thi noi toan la lai duong,bien,rung,song ngoai -noi co nhung con ca ma thoi.

    Reply
  • bach van tuyen

    thank you!!!!!!!

    Reply
  • quan

    khi con ve nhận thấy mùa đông đến thì đã quá muộn, giả sử cả thế giới ai cũng làm ve mà không ai làm kiến thì những con ve sẽ không tồn tại khi mùa đông vừa tới….

    Reply
  • Risk$Rich

    Chào bác Alan, cháu rất khâm phục và ngưỡng mộ tài năng sự hiểu biết, đặc biệt là cái “ngông” của bác. Bài viết của bác thật sâu sắc, rất ấn tượng. Cháu tự nhìn lại nước Việt Nam ta và tự hỏi 1 điều:
    Việt Nam là Kiến hay là ve ạ ???
    Cháu rất mong được nghe ý kiến của bác.

    Reply
    • Alan Phan

      Cháu chỉ nên tự hỏi mình? và đừng hoang tưởng mình là ve khi mình là kiến hay ngược lại

      Reply
  • Nguyễn

    Quan xét không thấu tình đạt lý, còn dân thì hiểu méo mó, lệch lạc :D

    Reply
  • NGUYỄN THỊ QUỲNH NGA

    cái bản ngã luôn muốn làm con ve
    nhưng để sống có ý nghĩa thì phải học làm con kiến có trí tuệ và sức mạnh

    Reply
  • Lương Vi

    Cháu cảm ơn bác, bài viết ý nghĩa quá. Ai có thành Ve được thì cũng sẽ đừng bao giờ quên mình đã là Kiến phải không bác.

    Reply
  • Vu Quang Trung

    Chú ơi có phải là ve bay được nên nhìn xa trông rộng, còn kiến bò dưới đất nên thiển cận; nhưng hình như tuổi thọ ve thấp hơn kiến có phải không hả Chú!?

    Reply
  • Trần Tùng

    Bài viết của bác Alan quả thật là triết lý, rất bổ ích cho sinh viên như chúng cháu. Chưa có nhiều kinh nghiệm và phát triển được các góc nhìn còn hạn chế. Cảm ơn bác.

    Reply
  • Hòang Hà

    Chuyện con ve và con kiến. Văn anh Phan hay thật đấy. Rất hấp d6ãn. Anh bỏ kinh tế dành thời gian viết văn cho chúng nhờ.

    Reply
  • duyen nguyen

    Tình cờ biết bác Alan qua chương trình khách của VTV3 và biết đến trang web này, con đã như bị thôi miên khi đọc các bài viết sâu sắc, thâm túy của bác. Cảm ơn Bác đã cho sinh viên bọn cháu cái nhìn đúng đắn, thực chất hơn về cái xã hội này. Hơi buồn bác nhỉ?

    Reply
  • Nguyễn Văn Trình

    Bài viết quá hay chú ah!Cháu cảm ơn chú rất nhiều vì đã cho cháu nhìn nhận các vấn đề xã hội một cách chuẩn xác hơn.

    Reply

Để lại một nhận xét

© 2014 GÓC NHÌN ALAN

Scroll to top