May 18, 2012
Tác Giả: V.Q.H. Nhiên
Trong một luận án tiến sĩ đại học Yale, phân tích lịch sử truyền đạo Công Giáo vào Việt Nam, tớ đọc được một chuyện về một vụ đất đai. Một vụ vừa có chuyện cưỡng chế, vừa có chuyện không cưỡng chế trong đó. Tớ kể chuyện này ở đây, bạn nào suy diễn linh tinh là chuyện riêng của bạn.
Chuyện xảy ra năm 1937, vào thời cực thịnh của thực dân Pháp tại Đông Dương, khi mà tất cả các phong trào kháng chiến đều bị dẹp hết, một thế hệ công chức bản xứ đã có mặt để thực hiện tất cả những chính sách gì mà Pháp cần. Hầu hết cơ sở hạ tầng đều đã hiện diện – trường học, nhà thương, đường sắt, v.v.
Năm đó, chính quyền thành phố Hà Nội ra quyết định dời một nghĩa trang Công Giáo. Một lý do được nhà cầm quyền ghi là “nằm bên cạnh một con đường cái dẫn tới thủ đô, nó gây cảm giác chết chóc trên đường đi.”
Họ định dọn qua một địa điểm khác, thì địa điểm này lại nằm cạnh một ngôi đình thờ Hai Bà Trưng.
Ông Phạm Huy Lục, lúc đó là Chủ tịch Viện Dân biểu Bắc Kỳ, phản đối. Ông nói dọn nghĩa trang vào giữa thành phố là vi phạm phép vệ sinh. Nhưng phía Pháp không nghe.
Thấy vậy, ông Lục đổi chiến thuật, ông mang Hai Bà ra dọa, ông nói địa điểm này xúc phạm một “đền thờ quốc gia” vì tính linh thiêng của Hai Bà v.v.
Trong một bức thư trả lời, người giám đốc sở Công chánh của Hà Nội phản bác là ngôi đình này chỉ mới xây có 200 năm, chỉ là một trong hàng ngàn đình làng, không phải là đình cổ từ thời xưa, không nằm trong danh sách di tích lịch sử của trường Viễn Đông Bác Cổ.
Nói vậy nhưng ông Pháp này cũng nhịn ông Lục. Ông này đề nghị một địa điểm khác.
Thì ở địa điểm này, người chủ miếng đất bên cạnh lên tiếng phản đối. Lúc đầu, ông này cũng nêu lý do vệ sinh này nọ. Sở Công chánh không nghe.
Ông chủ đất lại bèn đem tôn giáo ra dọa. Ông nói bên cạnh chỗ đề nghị làm nghĩa trang này là một cái đền của đạo Lão, thờ Tú Uyên – Giáng Kiều.
Ông chủ tỉnh Hà Nội viết một bức thư lên quan Toàn Quyền, càm ràm là cái đền này chả dính dáng gì tới dự án nghĩa trang này cả.
Nhưng cũng nhịn, bỏ ý định dời nghĩa trang.
Tóm lại là trong vụ này có những chuyện như sau:
* Thực dân Pháp di dời một nghĩa trang của người Công Giáo – là những người mà giới trí thức cộng sản hay đồng hóa với chế độ thực dân.
* Một ông bản xứ, trong cái Viện Dân biểu Bắc Kỳ mà sử gia cộng sản hay dựng lên hình ảnh là nghị gật tay sai, ông này lên tiếng phản đối nhà cầm quyền, và phản đối thành công. Không cưỡng chế miếng đất gần đình nữa.
* Một ông chủ đất bản xứ, tức là kẻ bị cai trị trong chế độ thuộc địa, cũng phản đối thành công, chống được quyết định cưỡng chế miếng đất gần nhà ông, gần một đền thờ Tiên.
Như đã nói, tớ chỉ kể chuyện thời xưa, thời mà dân ta bị áp bức bóc lột dưới chế độ thực dân. Tớ không kể chuyện thời nay, bạn nào suy diễn linh tinh, bị thất vọng hay gì đấy, ráng chịu.
Luận án này là “Catholic Vietnam: Church, Colonialism and Revolution, 1887-1945,” đại học Yale University, năm 2008, tác giả Charles Patrick Keith. Ông lục lọi văn khố ở Hà Nội, Sài Gòn, Paris, Aix-en-Provence, cũng như trong thư viện Việt Nam tại đại học Cornell.
Tiến sĩ Keith hiện dạy sử Đông Nam Á tại Michigan State University. Luận án này đoạt giải Henry A. Turner Dissertation Prize, và sắp tới sẽ được xuất bản dưới dạng sách, tựa “Catholic Vietnam: A Church from Empire to Nation, 1862-1954,” NXB University of California Press (thuộc đại học UC, quen gọi là Berkeley).
Những chuyện này nhiều khi rất nhiều bạn trẻ không tin lắm đâu Chú ơi! Vì sao? Nghĩ mà buồn. Nhưng có rất nhiều chuyện về các thủ đoạn từ mấy mươi năm nay cháu nghe người lớn kể lại, chắc giới trẻ đa phần cũng hoàn toàn không biết. Mà người già đáng kính dần dần ra đi, còn lại một đám thì na ná giống như mới lớn vậy Chú à.
ha ha
Thnks bác chuyện hay đọc mà đau cho dân tộc đi đâu loanh quanh cho dân tơi tả.
Thưa chú ,
Có thể không suy diễn , nhưng thấy thật “Ngậm ngùi”. Câu chuyện của chú kể không có hình minh họa ,mà sao thấy hiện lên nhiều hình ảnh “đối lập” qúa.
Buồn cho vận nước.
Luật có thể phù hợp hay không phù hợp, tốt có lợi cho nhóm người này và xấu có hại cho nhóm người khác, mọi chuyện có thể thay đổi.
Nhưng đúng sai của nó vẫn không quan trọng bằng người thực thi.
Cần tuân thủ, xét xử công minh đúng luật thì mới đem đến công bằng. Nếu biến trá sai luật sẽ tạo ra sự bất công. Đây là mầm mống cho sự sụp đổ của mọi chế độ.
Ho hoo
Người xưa có câu; Ơn nghèo Nhớ khổ. Câu chuyện trên … câu nói người xưa là sai… xin mãn phép tổ tiên, đổi lại là: Ơn TỰ DO cho dù là có CHÚT ít… còn hơn nay chẳng có gì… trên xứ này.
Chỉ kể một phần của tổng quan, không kèm theo những lí luận đàm phán giữa 2 bên, nên không hiểu bài viết muốn viết gì (vì cháu không sống vào thời đó, không tiếp xúc với những câu chuyện của thời đó). Có lẽ các bác lớn tuổi hoặc những người tìm hiểu sẽ có comment rõ ràng hơn.
Việc truyền tư tưởng tôn giáo có lẽ đang ở thời kỳ chưa hưng thịnh nên không được đón nhận rộng rãi?
“Việc truyền tư tưởng tôn giáo có lẽ đang ở thời kỳ chưa hưng thịnh nên không được đón nhận rộng rãi?”
ĐÍT hay ĐẦU??? Bó tay… Nhìn RỘNG ra chút và thấy liền.. bạn ơơơơơơi
NHẢM NHÍ !!!
Đôi khi bài viết hay cũng trở thành nhảm nhí khi ta không hiểu…!
Vì quá hiểu nên tôi mới thấy nó nhảm nhỉ !!!
Cùng một vấn đề có nhiều góc nhìn và nhiều cách hiểu. Trí tuệ đến đâu hiểu đến đó.
Cháu không sống vào thời xưa nên cũng không rõ mấy chuyện này,tất cả những gì cháu biết đều là do những người đi trước kể lại,nhưng có một điều làm cháu ấn tượng với thời Pháp thuộc là:đường xá,nhà của được quy hoạch và có kiến trúc rất nhiều điểm nhấn,cháu luôn ngắm một cách thích thú với những ảnh Hà Nội cổ!
Vụ anh Đoàn Văn Vươn cũng đã im rồi. Trước đây thấy báo chí cũng đem vụ này, trong xã hội công bằng dân chủ văn minh bây giờ, ra so với vụ cưỡng chế của chế độ thuộc địa dã man thực dân Pháp – vụ Cống rộc. Qua đó chắc cũng phản ảnh được sự ưu việt ngàn lần trong xã hội văn minh thời @ xứ ta.
Bài học tốt và rất có tính răn đe rất “cao thủ võ lâm” đấy !
- Mày muốn giữ đất à?
- Tấc nhiên. Máu thịt, gia sản tao bao năm đang ở đó!
- OK. Mày muốn chơi luật à?
- Dạ đúng, dân đen con chỉ trông vào pháp luật.
- (Lầm bầm) vì báo chí ko cho tao nuốt tao sẽ nhả xem mày có nuốt đc ko???
Tao đồng ý “thua” 1 bước: tiếp tục giao đất cho mày thuê giá rất cao để… MỊ DÂN GIỮ GHẾ (lầm bầm: để tiến 2 bước- SỚM MUỘN GÌ MÀY CŨNG FẢI TỰ 2 TAY DÂNG ĐẤT VÀ TÀI SẢN “CỐNG” CHO TAO- chồng con đàn ông gia đình mày bị tao ….. thì lấy đâu người làm mà đóng tiền thuê hả con).
DÂN ĐEN PHẢI “NGU DÀI LÂU” ĐỤNG ĐÂU CŨNG DÍNH… QUAN QUYỀN thì mọi sự mới dễ ăn … NHỚ NHÉ!!!
chuyen that y nghia trong boi canh quan tham giai toa dat cua dan den hien nay
Cháu thấy chú ALAN tản mạn thật nhẹ nhàng,dễ hiểu.Nhưng lên blog chú cháu chỉ muốn nghe chuyện Tây,rồi chuyện làm ăn thôi
Trong thời vận “đồng chí ko bằng đồng tiền, lương tâm ko bằng lương thực” thì thói quen đạp lên nhau mà sống, đục lỗ dưới đít nhau khi ngồi cùng thuyền… của giới chức đã nói lên nhiều điều. Cùng sinh tử mà còn chà đạp lên nhau thì dân đen đâu có là “nghĩa địa” gì.
Pháp vẫn là Pháp- Việt vẫn là Việt- khoảng cách văn minh vẫn cao vời vợi dù …đang là “đỉnh cao thời đại” vì được trang bị tư tưởng XHCN. Rất tiếc thời “thóc cao gạo kém” chưa cho phép tìm được đất để di dời cái “nghĩa địa” tư tưởng tiên phong này.
Có ai dám chứa hay ở cạnh nghĩa địa tiên phong tràn đầy hào khí anh hùng này ko???
Sau khi đọc bài này cháu được mở rộng tầm mắt, mặc dù trước đây đã thấy nhiều rồi. Thanks.
nghia dia la mot chuyen ;nhung duoi thoi thuc dan ma quyen con nguoi con co gia tri nhu vay
khi thay khong co loi cho xh nguoi ta co the phan doi tu do va phai duoc chap nhan ;
neu thoi phap thuoc ko cfo tu do con nguoi cao nhu the chac gi ta da gianh doc lap
Chu oi ke lam gi nua cho them buon,la DAN thap co be hong duoi che do nay thi tot nhat la IM MOM
Vổ tay cho câu ” Trí tuệ đến đâu hiểu đến đó ” !!!