Tỉ giá và người nghèo Reviewed by Momizat on . Tỉ giá và người nghèo Tác giả: Nguyễn Vạn Phú (Tuổi Trẻ 14/12/2013) TTCT - Hai gia đình ở sát nhau nhưng hoàn cảnh khác nhau. Gia đình ông A dành dụm được chừng Tỉ giá và người nghèo Tác giả: Nguyễn Vạn Phú (Tuổi Trẻ 14/12/2013) TTCT - Hai gia đình ở sát nhau nhưng hoàn cảnh khác nhau. Gia đình ông A dành dụm được chừng Rating:
>>Trang chủ » Sân Chơi Của Khách » Tỉ giá và người nghèo

Tỉ giá và người nghèo

Tỉ giá và người nghèo

Tác giả: Nguyễn Vạn Phú (Tuổi Trẻ 14/12/2013)

TTCT – Hai gia đình ở sát nhau nhưng hoàn cảnh khác nhau. Gia đình ông A dành dụm được chừng 2 tỉ đồng, dự trù sang năm cho con đi du học ở nước ngoài.

 

Gia đình ông B nghèo hơn chỉ tiết kiệm được 20 triệu đồng, cũng dự trù sang năm dùng để cho con đi học đại học tư trong nước. Cả hai gửi tiền vào ngân hàng vì năm đó lãi suất đang rất cao, chừng 20%/năm. Năm sau, tiền ông A lên thành 2,4 tỉ đồng, tiền ông B lên thành 24 triệu đồng.

Cả năm đó tỉ giá hầu như không thay đổi nên ông A đổi được thành 100.000 đôla cho con đi du học mà vẫn dư ra một khoản lớn. Trường con ông B vì học phí tính bằng tiền đồng nên đã điều chỉnh theo lạm phát, học phí thay vì 20 triệu đồng nay đã tăng lên thành 30 triệu đồng, ông B méo mặt vì hụt một khoản không nhỏ.

Câu chuyện trên chỉ là giả định với những con số cố ý làm tròn cho dễ hình dung. Trong bối cảnh con số thống kê ở Việt Nam bị chê là thiếu tin cậy, tốt nhất là dùng cách “tính rợ” của dân gian. Tính nhẩm kiểu như trên cũng cho ta thấy: khi lạm phát cao mà tỉ giá không điều chỉnh theo tương ứng thì tỉ giá đó có lợi cho những ai có liên quan đến ngoại tệ và có hại cho những ai chỉ biết dùng tiền đồng.

Gia đình ông C chuyên ăn thịt bò ngoại nhập dù đắt hơn thịt bò trong nước. Năm trước ông bỏ ra 350.000 đồng mua một ký thịt bò Úc, trong khi gia đình ông D chỉ phải bỏ ra 300.000 đồng mua thịt bò dưới quê.

Qua một năm, đồng bạc mất giá, giá thịt bò trong nước lên thành 350.000 đồng, trong khi đó vì tỉ giá hầu như không thay đổi, dân nhập thịt bò Úc vẫn giữ nguyên giá bán 350.000 đồng. Nay coi như ông C lợi hơn ông D vì trả cùng giá như nhau mà được ăn thịt bò ngoại. Ông D cũng không dại, bèn chuyển sang mua thịt bò Úc luôn, thế là thị trường thịt bò trong nước ngày càng tiêu điều vì không cạnh tranh nổi.

Ví dụ thứ nhì cho thấy vì sao nhiều chuyên gia kinh tế nói chính sách tỉ giá đang làm sản xuất trong nước ngày càng kiệt quệ, không cạnh tranh nổi với hàng ngoại nhập. Cứ thử làm những phép tính tương tự sẽ thấy không một mặt hàng nào, từ đường, sữa đến cả cây tăm cạnh tranh nổi với hàng nhập khẩu cùng loại nếu năm nào lạm phát cũng cao mà tỉ giá vẫn được giữ hầu như cố định.

Nhìn cách khác, có thể nói lạm phát làm chi phí sản xuất ở Việt Nam tăng lên quá nhanh, làm lần lượt nhiều mặt hàng mất tính cạnh tranh với hàng nhập khẩu.

Bây giờ chúng ta nhìn vào bức tranh ngược lại để xem tình hình này tác động như thế nào với những người hoạt động xuất khẩu. Giả dụ năm này ông nông dân E bán gạo cho công ty xuất khẩu với giá 21.000 đồng/ký, tức chừng 1 USD/ký (lấy con số giả định cho dễ hình dung). Một năm sau đó, ông vẫn phải bán với cùng giá này vì giá thế giới không đổi, tỉ giá không đổi.

Trong năm đó, chỉ số giá tiêu dùng trong nước tăng khoảng 25%, tức giá cả tăng thêm chừng một phần tư trong khi thu nhập ông E không đổi, biểu sao gia đình ông ngày không một nghèo thêm, bởi chỉ số giá tăng chừng đó mà chi phí cho y tế và giáo dục thường tăng vọt cao hơn nhiều lần.

Công nhân và nhân viên làm cho Nhà nước cũng nghèo như nông dân nhưng dù sao hằng năm lương còn được điều chỉnh theo sự trượt giá của đồng tiền. Còn nông dân, trừ phi bán sản phẩm cho thị trường nội địa, nếu cứ bám theo thị trường xuất khẩu sẽ chịu thiệt thòi, nhất là khi giá nông sản thế giới lại giảm.

Nói như thế không có nghĩa cổ xúy cho việc phá giá đồng tiền, dân ta mỗi khi nghe hai chữ phá giá lại càng lo ngại, lại tác động mạnh lên lạm phát, hóa ra lợi bất cập hại. Điều dễ làm nhất, mà cũng là chủ trương được nhắc đi nhắc lại nhiều lần, là điều chỉnh tỉ giá danh nghĩa sao cho linh hoạt, từng ngày, từng tuần chứ không phải tự nhiên làm một lần cho gây sốc.

Tỉ giá thật đang cho thấy tiền đồng đã và đang tăng giá so với đôla Mỹ, cần điều chỉnh tỉ giá danh nghĩa để tỉ giá trở về đúng giá thật của nó. Vấn đề là nói linh hoạt nhưng dường như ai cũng quên, có lẽ vì để nguyên tỉ giá như thế có lợi cho người có tiền, người sử dụng nhiều hàng nhập, nhất là người nợ nước ngoài nhiều.

Thêm nữa, tỉ giá giữ nguyên trong khi lạm phát cao tạo ra một ảo tưởng là thu nhập đầu người tính bằng đôla Mỹ đang tăng nhanh, làm mọi người an tâm rằng tình hình phát triển kinh tế đang tốt đẹp.

Tình hình cứ như thế này, ông H sẽ mua được xe hơi nhập từ Nhật. Giá nay còn cao nhưng thu nhập ông H đang tăng dần theo sự mất giá của tiền đồng. Cứ đợi thêm một thời gian, lấy mớ tiền đồng mà thực chất giá trị sử dụng chưa bằng một phần so với những năm trước, đổi sang đôla (được bảo đảm tỉ giá “ổn định”), ông H sẽ có đủ tiền đô mua xe như ông A cho con đi du học mà có lẽ vẫn còn dư kha khá.

NGUYỄN VẠN PHÚ

Đánh thuế người nghèo, chia cho người giàu

Khi tỉ giá danh nghĩa của một đồng tiền so với một ngoại tệ không được điều chỉnh kịp với mức chênh lệch giữa lạm phát của nước đó và nước có ngoại tệ đang so sánh, lúc đó đồng tiền này được xem là đã lên giá thực so với ngoại tệ kia.

Ví dụ 1 đôla Mỹ ăn 21.000 đồng vào đầu năm, cuối năm vẫn giữ nguyên như thế, tưởng đâu tỉ giá được giữ ổn định (đấy là tỉ giá danh nghĩa), nhưng nếu năm đó lạm phát ở Việt Nam là 7% trong khi lạm phát ở Mỹ hầu như không đáng kể thì tỉ giá thực giữa tiền đồng và đôla Mỹ đã tăng chừng 7% (một cách ví von đã được đơn giản hóa).

Tờ Economist dùng giá của một ổ bánh mì kẹp thịt (Big Mac) tại nhiều nước khác nhau để diễn đạt một dạng tỉ giá thực của những nước này. Trong ví dụ trên, chiếc Big Mac ở Mỹ giả dụ vẫn giữ nguyên 5 đôla, trong khi ở Việt Nam, đầu năm là 40.000 đồng, cuối năm lên 50.000 đồng thì rõ ràng tỉ giá thực của tiền đồng so với đôla Mỹ đã tăng mạnh.

Một chuyên gia tài chính cho rằng việc để tỉ giá thực tăng lên chẳng khác gì đánh thuế người nghèo rồi chia cho người giàu. Theo chuyên gia này, đã có những nghiên cứu kinh tế về vấn đề ảnh hưởng của tỉ giá lên sự bất bình đẳng.

“Người nghèo thường không mua hàng ngoại nhập và có tỉ lệ chi tiêu cho những nhu cầu thiết yếu (lương thực, y tế) cao hơn người giàu, nên khi tỉ giá thực tăng lên do lạm phát cao mà tỉ giá danh nghĩa không hay ít thay đổi thì họ bị ảnh hưởng nặng hơn nhiều người giàu” – chuyên gia này nói.

Sử dụng dữ liệu từ nhiều quốc gia, một số công trình nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ rất rõ giữa tỉ giá thực và bất bình đẳng – tỉ giá thực càng tăng mạnh thì thu nhập thực tế của người nghèo càng bị ảnh hưởng, trong khi thu nhập của giới giàu có không bị ảnh hưởng mạnh như thế.

NGUYỄN VŨ

Bình luận (20)

  • LOST

    Rất đơn giản và dễ hiểu. Hai điểm tôi thích là người ta dùng tỷ giá để:
    1. Gây hiểu nhầm GDP tăng mạnh !?
    2. Đánh thuế người nghèo nuôi người giàu, họ là ai? Chính là quan chức.

    Reply
  • quoc anh

    Chưa biết khẩu hiệu chống lạm phát có là thật không hay là cố tình gây nên lạm phát cho một số thành phần hưởng lợi.
    Nước nào cũng chơi chiêu này, xem ra khác nhau chỉ là cường độ.

    Reply
  • Bảo Đông

    Nguyên do của câu cửa miệng của người lao động “làm quài đéo thấy dư” vì mớ lạm phát được tô màu hồng không ai biết này. Đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước của Dũng Vina sẽ đóng góp vào khoản nợ của đứa trẻ mới đẻ ra phải gánh.

    Reply
  • OK

    ở Việt Nam nói là giao dịch bằng tiền đồng nhưng thực tế thỏa thuận ngầm bằng đô rất nhiều. Đặc biệt tiền thuê mặt bằng để kinh doanh. Trường hợp đô la tăng giá không những người kinh doanh lãnh đủ mà người nghèo cũng chết. ( Tiền thuê mặt bằng là khoản chi lớn trong kinh doanh)

    Reply
  • FreeSkyy

    Cho dù với một biến động dù là nhỏ nhoi nhất thì điều đó vẫn tạo nên một loạt địa chấn cho người nghèo và giới trung lưu ……..
    Nếu ai đã từng sống ở Hoa Kỳ trên 10 năm đều hiểu những điều sau đây:
    - Sự biến đổi kinh tế (dĩ nhiên luôn có chính trị đi kèm) đều ảnh hưởng lớn lao và trực tiếp và giới trung lưu vì họ là những nhà trí thức, chuyên gia hay thương gia tầm trung và nhỏ vì họ đa số là người làm công với mức lương khá hay cơ sở làm ăn của họ không vững về mặt dữ trữ hay có những khoảng xoay tài chính bền vững trong khi họ là những người chi trả trực tiếp cho tất cả mọi thứ từ thuế cho đến bảo hiểm sức khỏe trong lúc không có sự trợ giúp nào từ chính phủ
    -Người nghèo ……nghèo quá nên miễn nhiễm với sự biến động kinh tê vì đa số họ đều được hưởng nhiều hay ít từ những chương trình phúc lợi xã hội mà chính phủ tài trợ : medicare, medi-aid, food stamp …….. Vả lại họ nghèo và quen với chi tiêu tằng tiện nên có biến đổi tich cực thì họ cũng chăng khá được bao nhiêu, và nếu có biến đổi tiêu cực thì họ chỉ ăn bớt một chút
    -Người giàu (High Class == Old Wealth) thì coi như miễn nhiễm từ nghĩa bóng tới nghĩa đen vì họ đủ thực lực để đối chọi cũng như tiên đoán được những sự biến động ==> và mỗi sự biến động đều đem đến nguồn lợi lớn cho họ. Đối với họ ngay mưa hay ngày nắng hay ngày âm u đều tuyệt vời vì đều có lợi …..

    Trở lại VN; chúng ta kém may mắn hơn may may mắn ????? Vì hiện tại nền kinh tế VN chỉ có 2 tầng lớp : Thống Trị và Bị Trị, không trung lưu chỉ có Thượng Lưu và nghèo mạt rệp …. Các bạn sẽ phản đối cho rằng VN có lớp trung Lưu ….. vâng nếu dùng kính hiển vi soi cho kỹ thì lớp trung lưu có đó nhưng con số quá nhỏ để mà đề cập ……
    Người Việt có câu:
    Dòng sông thì có hai bờ : Bờ Bồi và bờ Lở ; Bờ bồi bồi mãi khi bờ lở thì lở muôn đời … cho nên cái chuyện “đóng thuế của người nghèo bù đắp cho người nghèo” là cái chuyện bình thường không chỉ tại VN mà hình như toàn thế giới …… Tuy nhiên mức độ “trắng trợn” thì ở mức độ khác nhau ở mỗi quốc gia & tùy vào chế độ và biện pháp an dân ở quốc gia đó ….
    Cái chuyện “Vừa Đấm vừa Xoa” thì luôn luôn xảy ra; tuy nhiên tại VN mình thì Đấm Thẳng Thừng, nhưng Xoa thì chẳng thấy mà chỉ có tù tội nếu bạn lỡ bị “bọn xấu” xúi dại mà đi đòi nhân quyền hay quyền dân …..

    Reply
  • Tâm

    Nếu để thị trường tự điều tiết tỷ giá thì giá trị thật của dollar sẽ khoảnh 10 tiền Hồ ăn một trăm dollar mỹ .
    Lý do chúng ta không Cần phá giá là như thế này ;
    - Cương lĩnh của Đảng phấn đấu từ nay tới năm 2015 thu nhập đầu người sẽ là $2000 một năm .
    Theo báo cáo của thủ tướng thì năm nay đã đạt $ 1960 mẹ nó rồi . Dưới sự lãnh đạo Tài tình của Đảng ta , nhờ sự soi đường của chủ nghĩa mác Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh thì chỉ năm tới chúng ta sẽ vượt chỉ tiêu để chào mừng Đài hội Đảng và sinh nhật Bác Hồ kính yêu .
    - vẫn dưới sự lãnh đạo Tài tình của Đảng ta thì theo tiêu chuẩn nghèo của Liên hợp quốc ( dưới $200 một năm là nghèo gì đó ) thì chúng ta đã hoàn thành xoá đói giảm ngheo . Giờ mà phá giá thì theo cái tiêu chuẩn khỉ khô đó một nửa nước lại nhèo à ?
    - đành rằng phá giá thì lợi cho xuất khẩu cũng giống như Anh ba Tàu đã làm nhưng mà chúng ta không Cần mấy bạc cắc xuất khẩu làm gì , hành hoá đã có Bác cả lo .
    - đám Việt Kiều khúc ruột ngàn dặm ,đám cu ni xuất khẩu lao động , đám cô dâu Đài Loan Hàn Quốc ,đám chộn cắp siêu thị singapore ,đám trồng Cần sa Châu Âu , đám Buôn lậu ở Nga ..,,, một năm gửi về mấy chục tỷ $ , lai rai sài sao hết mà phải phá giá .
    -chúng ta còn nợ bọn tư bản dãy chết mấy triệu tỷ tiền Hồ . Giờ phá giá thì thành mấy chục triệu tỷ thì rối loạn . Chúng ta cần ổn định chính trị ,
    Nói tóm lại là cứ nhập về ăn chơi vô tư đi , đừng có “no” đã có nhà nước “no”

    Reply
  • Lò Tôn "THẬT"

    Con số mà biết nói năng
    Cái “Ông”: “Chém Đẹp” … hàm răng chẳng còn!
    Dối trá thành cái lối mòn
    Năm nào cũng vậy, vừa “tròn”, vừa “tăng”
    Thật là bịp bợm, nhố nhăng
    Sống trong Giả dối, nói năng Khôi hài
    Năng lực như kẻ bất Tài
    Chỉ tham vơ vét thật dài, thật lâu
    Dân mình nghèo khổ, lo âu
    Đời sống tụt dốc, mọi khâu, mọi bề
    Nông nghiệp là một vấn đề
    Làm chẳng đủ sống, bỏ bê ruộng đồng
    Công nghiệp thoi thóp, chờ trông
    Phá sản, cắt bớt Nhân công từng ngày
    Cả “CẦU”kinh tế lung lay
    Thu nhập không có, thì “CUNG” được gì ?
    Tham nhũng, nhân rộng tinh vi
    Nuôi “Bầy Lợi Ích” giỏi đi làm đi làm giầu
    Bức tranh Kinh Tế: “Đục Ngầu”
    Kết lại bằng chữ : SẦU, LO, dài … dài !!!

    Reply
  • Vinh Nguyen

    Cám ơn rất nhiều về bài viết của 2 tác giả: Nguyễn Vạn Phú và Nguyễn Vũ

    Reply
  • Chipheohp

    Cảm ơn bác Phú đã viết rõ để lũ ngu chúng em hiểu. Thế này hóa ra anh Dũng chém gió thật à? hay là anh ấy cũng bị bọn tham mưu cho ăn quả lừa…

    Reply
  • quynh

    Bác Phang ời!
    Sao dạo này “bức tranh” ngày càng tăm tối…???
    Cháu có mỗi 1 chữ “ệ” đứng thứ nhất tính….. từ dưới lên. Mà chẳng ai muốn mua!
    ……. giàu vì đúng quy trình…..nghèo cũng đúng vì cũng….đúng quy trình…………

    Reply
  • sauho

    Một bài viết về khía cạnh Tỷ giá vốn dĩ rối rắm nhưng dã được đơn giản hóa trong cách viết, cám ơn tác giả Nguyễn Vạn Phú về bài viết.

    Reply
  • Dũng Tỷ Phú

    So sánh nhỏ :
    -1993: 1USD = 10000 VNĐ
    Tại Việt Nam: 1 tô phở = 1000 VNĐ
    Tại Mỹ: 1 tô phở = 5 USD

    20 năm sau:
    -2013: 1USD = 21000 VNĐ
    Tại VN: 1 tô phở = 30000 VNĐ
    Tại Mỹ: 1 tô phở = 10USD

    Như vậy trong 20 năm qua, lạm phát tại VN tăng 30 lần, trong khi tại mỹ tăng có 2 lần.
    Theo đúng như chênh lệch kể trên thì tỉ giá hối đoái VNĐ so với USD phải tăng 15 lần.
    Có nghĩa hiện nay,
    1 USD = 150.000 VNĐ

    Tại sao CP VN lại áp dung chính sách khống chế tỉ giá hối đoái trong nhiều năm ?

    Reply
    • FreeSkyy

      Tại vì không còn lựa chọn …………… và theo kiểu kinh tế “Bịt Miệng & Che Tai”.
      P.S. Dũng ở Mỹ chưa có tiệm phở nào dám bán $10/tô phở hết & nếu có thì phải là Bò KOBE bay 5 ***** Vietnamese Restaurant.

      Reply
    • Hồng Quang

      Tại sao CP VN lại áp dung chính sách khống chế tỉ giá hối đoái trong nhiều năm ?

      DỄ ỢT: Chỉ cần xem “Nguồn Đô từ đâu (!?)
      - Từ thu vào FDI, kiều hối, tiền doanh nghiệp XNK bắt buộc phải bán cho NN, bán tài nguyên…
      - Có bán ra ko? Thưa có, nhưng… nhỏ giọt và “đúng đối tượng”: du học cho CCCCC/ COCC, các DNNN…

      Ví dụ ư: Trước Tết Đô xuống để gom và sau Tết… lên giá; DN XNK bán đô giá thấp và mua lại … giá cao (rung lắc 1 cái là DN XNK lỗ cả tỷ là BT); DN nước ngoài đưa Đô vào KD hay CK khi rút ra cũng… lõm theo tỷ giá. Nhưng nếu đưa con ra nước ngoài và mua nhà bằng VN$ thì lời to (tấc nhiên phải mua USD trước tại VN nếu được mua hay đc đút lót !?)

      Kết lại: Kinh doanh Đô độc quyền tỷ giá là sướng nhất. Vừa ăn thoải mái, vừa dễ láo thành tích thu nhập Đô đầu người tăng, nợ Đô ít dù… SỨC MUA VN ĐỒNG giảm khủng và nợ chắc sẽ đến đời… chút chít !?

      Reply
  • Chính Vị

    Bài viết rất súc tích, cảm ơn chú!

    Reply
  • thanhtung

    dẽ hiểu rất cảm ơn.

    Reply
  • Vu Tuan Viet

    Bài viết hay ! Thks tác giả.

    Reply
  • hoanggiang

    Cám ơn hai tác giả

    Reply
  • Bảo Ngọc

    Cảm ơn bác. Rất dễ hiểu và dễ hình dung với dân không phải kinh tế.

    Reply

Để lại một nhận xét

© 2014 GÓC NHÌN ALAN

Scroll to top