27.05.2012
Kim Huỳnh và Trần Hoàng Tuấn
Gửi cho BBCVietnamese.com từ Canberra và Hà Nội
Stan sống ở tầng trên cùng trong khu căn hộ của tôi ở Việt Nam và anh được coi là một người thành đạt. Trông anh cao ráo và ưa nhìn. Anh đã sống ở nhiều nước và là một bác sĩ kiêm nhà quản lý được đánh giá cao. Stan không đến Việt Nam để kiếm tiền mà để giúp người Việt, vì thế anh kỳ vọng rất nhiều.
Mặc dù công việc của Stan thành công mỹ mãn nhưng anh vẫn thường nản lòng khi về đến căn hộ của mình. Mùi hôi thối tỏa ra từ ống dẫn trong nhà tắm, điều hòa nhiệt độ thường xuyên hỏng và hơn nữa là anh không bao giờ bắt được kênh BBC World trên TV.
Hầu hết những người sống cùng khu này đều gặp phải vấn đề tương tự, nhưng mà từ lâu mọi người đã từ bỏ ý định thay đổi gì đó. Chúng tôi chấp nhận những mùi mẽ ấy, thời tiết nóng điên người và mọi thứ không được sửa sang.
Nhưng Stan thì khác: anh ấy nghĩ rằng đó là vấn đề nguyên tắc. Anh trả tiền thuê nhà theo giá quốc tế với suy nghĩ rằng sẽ nhận được dịch vụ và chất lượng theo chuẩn quốc tế. Hơn nữa, Stan cũng tin rằng bằng việc giữ tiêu chuẩn của mình, anh cũng đang giúp Việt Nam. Làm sao mà người Việt có thể đạt được chuẩn quốc tế ở bất kì lĩnh vực nào đó nếu ai cũng từ bỏ kỳ vọng của chính mình?
Đôi lúc Stan đúng. Sau khi khăng khăng là mùi trong nhà tắm không thể chấp nhận được, người ta đã cử một nhóm thợ ống nước đến và rồi vấn đề cũng được giải quyết theo hướng có lợi cho tất cả mọi người.
Nhưng đôi khi tính cố chấp của anh chỉ khiến anh thêm thất vọng. Đơn giản là anh không thể có một chiếc điều hòa nhiệt độ mới trong khi cái anh đang dùng có thể được sửa lại. Tín hiệu BBC ở phòng anh chập chờn là vì đường dây cáp loằng ngoằng dẫn lên tầng áp mái nơi anh ở. Vì chuyện nọ chuyện kia cùng những vấn đề cố hữu ở đây mà mối quan hệ giữa Stan và quản lý khu nhà ngày càng căng thẳng và xấu đi trông thấy.
Nhưng Stan cũng xây dựng được một số mối quan hệ thân tình với những người làm trong khu nhà, như chàng trai tên Sơn trẻ trung nhanh nhẹn.
Stan hướng dẫn Sơn cách ngồi thẳng lưng trên ghế khi sử dụng máy vi tính, anh bảo Sơn rằng chiếc mũ bảo hiểm nhãn Manchester United của cậu chẳng có công dụng bảo vệ gì hết, không khác gì cái hộp nhựa. Và nhất là Stan còn giật thuốc lá ra khỏi miệng Sơn và ném đi khi anh bắt gặp Sơn hút thuốc.
Gần đây, tôi có cơ hội hỏi Sơn về cảm giác của cậu về cách mà Stan đối xử với cậu. Tôi bảo: “Anh ta hành xử như thể cậu là một đứa trẻ không thể tự đưa ra quyết định được vậy.”
Sơn đưa ra phản ứng của mình. “Cả lời nói và cách ứng xử của Stan đều đúng. Tư thế của tôi sai nên lưng tôi bị đau, tôi thực sự nên mang một chiếc mũ bảo hiểm tốt hơn và lái xe cẩn thận hơn, và ai cũng biết là hút thuốc lá có hại cho sức khỏe nữa. Nhưng đôi lúc tôi không thể tự nhắc mình những điều ấy.”
Nhưng tôi cũng biết rằng, mặc dù phóng khoáng, nhưng Sơn vẫn không ưa Stan vài điểm. Sơn là người tự tôn và yêu nước; cậu am tường lịch sử Việt Nam, văn hóa, ca dao tục ngữ và cảm thấy tự hào khi thảo luận những điều đó với người sống trong khu nhà này (đặc biệt là những ai biết chút tiếng Việt). Tôi biết cậu giận dỗi vì cuối mỗi tháng Sơn lại cộng thêm 2,000 đồng vào hóa đơn tiền điện của Stan cho mỗi điếu thuốc bị vứt đi.
Mối quan hệ của Sơn và Stan cho thấy vẫn còn một hố sâu ngăn cách giữa Việt Nam và phương Tây.
Văn minh Phương Tây và Phương Đông
Chúng ta hãy bắt đầu bằng việc xem xét nền văn minh và sự văn minh nghĩa là thế nào. Văn hóa và văn minh có mối liên hệ rất gần gũi. Tuy nhiên, nếu như văn hóa được xem là nhân dạn và tính cách của một xã hội thì văn minh có thể được coi là dân trí và đạo đức của xã hội ấy.
Ở phương Tây, văn minh đồng nghĩa với hiện đại hóa cho nên trở nên văn minh là tiến từ đói khổ lên giàu có, từ tĩnh thành động, từ định hướng nhóm sang định hướng cá nhân, từ bó buộc trong phạm vi địa phương sang những biên giới phổ quát hơn. Quan niệm của phương Tây về văn minh vì thế tập trung vào sự tiến lên và nhu cầu bỏ lại đằng sau những tập tục cũ, cách nghĩ cũ và giá trị cũ.
Người Việt và nói chung người Đông Á hiểu về văn minh khác, nhấn mạnh đến mở rộng thay vì tiến lên. Trong khi cá nhân ở phương Tây tìm kiếm sự độc lập thì cá nhân ở phương Đông lại tìm kiếm sự hòa nhập. Theo Khổng Tử việc phát triển bản ngã (tu thân) là cái điều kiện tiên quyết để điều hành gia đình (tề gia), và gia đình làm nền tảng cho việc trị quốc và bình thiên hạ. Theo mô hình này, việc mở rộng dần dần cho phép duy trì tính liên kết xã hội trong khi có biến.
Đương nhiên, không có nền văn minh nào là hoàn hảo hoặc là đồng nhất, và Phương Đông và Phương Tây hay giao thoa qua lại. Tuy thế, trong những diễn đàn tôi tham gia gần đây, quan điểm của mọi người chủ yếu xoay quanh lập trường tiến lên của Stan và mở rộng của Sơn đối với các vấn đề gây tranh cãi ở Việt Nam như gia trưởng, ăn thịt chó, karaoke và ách tắc giao thông. Một số tranh luận mạnh mẽ nhất từ cả hai phía được tóm tắt dưới đây:
Gia trưởng
Quan điểm của Stan
Theo tôi, đầu tiên là phụ nữ Việt cần được giải phóng khỏi những áp bức ở nhà và cả ngoài xã hội.
“Theo tôi, đầu tiên là phụ nữ Việt cần được giải phóng khỏi những áp bức ở nhà và cả ngoài xã hội.”
Stan
Niềm tin cho rằng chỉ đàn ông mới có thể nối dõi tông đường khiến người phụ nữ Việt bị phân biệt đối xử ngay từ trước khi lọt lòng mẹ. Đây không chỉ là tàn tích từ thời phong kiến Nho giáo của Việt Nam. Có thể thấy rõ điều này qua tỉ lệ trẻ sơ sinh nam nữ chênh lệch hiện nay, và nhà nước đã phải cấm bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi cho các cặp vợ chồng có thai.
Người vợ hầu như bị phụ thuộc toàn bộ vào chồng. Tôi gần như không bao giờ thấy đàn ông làm việc nhà và thường là ít hoặc không chịu trách nhiệm nuôi dưỡng con cái.
Ngoài xã hội, tôi thấy phụ nữ phải quét tước, mang vác và bán hàng, làm bất cứ việc gì để trợ giúp gia đình; trong khi đàn ông ngồi hàng giờ uống bia, chè và cà phê, nói chuyện bóng đá, chơi bài hay chơi cờ. Những người phụ nữ học vấn cao mà tôi biết cũng không khá khẩm hơn, họ cũng phải đối mặt với áp lực và thách thức trong công việc chuyên môn rồi về nhà vẫn phải hoàn thành tất cả những nghĩa vụ truyền thống trong gia đình.
Vì thế, tôi cho rằng không gì khiến xã hội Việt văn minh hơn là dành tự do và công bằng hơn nữa cho phụ nữ Việt.
Quan điểm của Sơn
“Chỉ đơn giản là vì phụ nữ Việt không giống phụ nữ phương Tây không có nghĩa là họ bị áp bức.”
Sơn
Chỉ đơn giản là vì phụ nữ Việt không giống phụ nữ phương Tây không có nghĩa là họ bị áp bức. Ở Việt Nam phụ nữ cũng được tôn vinh như anh hùng (Hai Bà Trưng và Bà Triệu), nhà thơ (Hồ Xuân Hương và Bà Huyện Thanh Quan) và những vị thần thánh (thánh mẫu). Việt Nam có Hội Phụ nữ hoạt động mạnh và rộng khắp, đồng thời là nước có tỉ lệ nữ đại biểu Quốc hội lớn hơn cả Anh và Mỹ.
Không phải cái gì thuộc về gia trưởng cũng xấu và cần loại bỏ ngay lập tức. Người đàn ông và đàn bà Việt có những vai trò khác nhau bởi vì về cơ bản họ có những mong muốn, phẩm chất, và tính khí khác nhau.
Sự khác biệt này không hẳn là đồng nghĩa với sự nô dịch; mà hơn hết, sự tổng hòa đàn bà và đàn ông, âm và dương, là nền tảng để xây dựng cộng đồng hòa hợp.
Vì thế trước khi phá bỏ hoàn toàn cấu trúc gia đình phụ hệ là nền tảng cho văn hóa Việt bao thế kỉ nay thì chúng ta cần xem xét thận trọng xem hành động đó có ý nghĩa như thế nào đối với các giá trị gia đình vốn tồn tại làm nền tảng cho xã hội Việt Nam.
Ăn thịt chó
Quan điểm của Stan
Người văn minh không ăn thịt chó vì chúng gần gũi với con người. Chó là “người bạn thân cận nhất của con người.” Nhiều người trong chúng ta lớn lên cùng với loài vật này và xem chúng như là anh chị em. Khi chúng ta lập gia đình, chúng ta thường nuôi chó như “những đứa trẻ có lông” của chúng ta.
Là động vật có vú ăn thịt, chó là loài rất gần gũi với con người. Thịt của chúng “ô uế” vì rằng chúng ăn thịt của các loại động vật khác. Ngoài ra, (đây không phải là điều tôi muốn nghĩ đến!), thịt chó thật kinh tởm vì chúng ăn cả phân.
Người nước ngoài và Việt Nam nhìn khác nhau về món thịt chó
Ở Hàn Quốc người ta vẫn đôi khi đánh chó để giết thịt, nhưng làm thế để làm tăng mùi vị của thịt là rất tàn bạo và cần dừng lại ngay, trong trường hợp không thể cấm việc tiêu thụ thịt chó.
Quan điểm của Sơn
Việc nuôi chó làm thú cảnh không phải truyền thống ở Việt Nam nên người ta cũng chỉ coi chúng như lợn mà thôi, thứ thực phẩm mà người phương Tây tiêu thụ với một ý thức rõ ràng. Mà trên thực tế lợn còn gần gũi với con người hơn chó về nhiều mặt vì lợn đặc biệt thông minh, và tình cảm nữa và các bộ phận của lợn thậm chí còn được dùng để cấy ghép cho người.
Đánh chó trước khi đem giết thịt là vô nhân đạo. Nhưng mà người phương Tây nhốt những con vật ấy cả đời trong những cũi bé tí trong những trại tập trung thì cũng vô nhân đạo chẳng kém.
Tất nhiên với nhiều người, ăn chay là cách ăn duy nhất lành mạnh và có đạo đức. Đứng từ góc độ đó thì người dân Việt không hẳn là chay tịnh, nhưng vẫn còn tiêu thụ ít thịt và có nhiều tín đồ Phật giáo ăn chay hơn bất cứ nước phương Tây nào.
Karaoke
Quan điểm của Stan
Ở Việt Nam, tôi không sợ gì bằng đi công cán hay dự hội nghị và được mời – hay đúng hơn là bị “ép” – hát karaoke. Điều đó thậm chí còn tồi tệ hơn cả việc xung quanh đầy rẫy những vodka, cognac và gái gọi.
Như thế không phải là tôi không thích nhạc, ngược lại là đằng khác. Vấn đề là ở chỗ karaoke không thực sự là nhạc, kể cả khi hát đúng chăng nữa. Nó giống như ảnh cưới của nhiều người Việt , sắp đặt và chỉnh sửa quá nhiều, không thật, lòe loẹt, khoa trương và ngớ ngẩn.
Khái niệm kitsch (tạm dịch là lòe loẹt, giả tạo) có vẻ tương đối lạ lẫm đối với người Việt, nhưng lại rất phổ biến ở phương Tây. Hát karaoke có thể được coi là một biểu hiện của khoe mẽ bởi lẽ đó là hành động giả làm ngôi sao chứ không phải là phát triển kĩ năng và tính sáng tạo cần thiết để trở thành một nghệ sĩ chuyên nghiệp.
Nó thổi phồng cái tôi của những kẻ nghiệp dư trong khi tôn vinh cái ăn theo. Nên khi tôi hát hay nghe hát karaoke, tôi thấy nó đúng là kiểu giả tạo và khoe mẽ, thế nên tôi chẳng thích karaoke tí nào cả.
Quan điểm của Sơn
Nhiều người phương Tây lạ lẫm vì sự phổ biến của karaoke ở Việt Nam
Tiếng Việt với những dấu lên xuống dập dờn rất giàu tính nhạc. Tất cả mọi thứ từ lời chào, đến thơ phú hay thậm chí cả những câu chửi cũng được cất lên như những bài ca khi chúng thoát ra khỏi miệng người nói. Chúng tôi không thấy việc đó có gì sai trái mà trái lại nhà cửa và đường phố tràn ngập lời ca tiếng hát lại rất hay. Ở Việt Nam hát là cách biểu hiện đầy đủ và chân thật những gì trong trái tim và khối óc; karaoke không gì khác là một sự biểu hiện ở mức cao hơn quá trình đó.
Tôi cũng không thích việc có đầy rẫy gái gọi và những cách hành xử thô lỗ ở các quán karaoke, nhưng tôi cũng biết là ở phương Tây cũng chẳng thiếu nạn mại dâm, kích dục và bất lịch sự. Trước tiên người Tây nên tập trung vào việc là hình mẫu cho chính xã hội của mình trước khi áp đặt đánh giá lên người khác.
Vậy nên nếu người Tây cho rằng ai đó hát hết sức bình sinh ở chốn công cộng là điên rồ thì chính họ mới là có vấn đề. Nếu người Tây không thể thưởng thức karaoke mà không hề nghi ngại thì đó chính là vấn đề của họ. Và nếu người Tây không biết hát thì đó cũng lại là vấn đề của họ.
Giao thông hỗn loạn
Quan điểm của Stan
“Nếu nhìn lướt qua giao thông ở Hà Nội hay Sài Gòn thì thấy người Việt đang ngày một kém văn minh.”
Stan
Nếu nhìn lướt qua giao thông ở Hà Nội hay Sài Gòn thì thấy người Việt đang ngày một kém văn minh. Đường thì càng ngày càng tắc, người đi đường tranh giành nhau từng tấc đường một, họ leo lên cả vỉa hè, đi sai đường, không chú ý đèn đỏ, và chẳng để ý gì đến lối đi cho người đi bộ hay cả người đi bộ. Buổi tối thì càng kinh khủng hơn khi có người say rượu lái xe và những tay hooligan trẻ măng lao ra đường hàng loạt.
Tình trạng thiếu văn hóa giao thông cho thấy Việt Nam ngày càng thịnh vượng không đi cùng với văn minh được nâng lên hay dân trí tăng.
Kinh khủng nhất là trẻ con bị nhồi nhét và để cho ngồi vắt vẻo trên mô tô: lắc lư trong nôi hay yếu ớt trong vòng tay mẹ; được nhấc lên cao để có thể nhìn qua vai bố; hay núp giữa hai chân người lái, thò mũi qua đằng trước. Một xã hội đối xử với trẻ em tệ thế thì không thể văn minh được.
Quan điểm của Sơn
An toàn giao thông là vấn đề lớn với tất cả người Việt. Tuy nhiên, thủ phạm là thiếu vốn và kế hoạch đầu tư thiếu sát thực và tầm nhìn chứ không phải do dân trí.
Mặc dù lộn xộn nhưng giao thông Việt Nam cũng có những điểm kì diệu khiến việc lái xe không đến nỗi kinh khủng lắm. Đôi khi tôi rất ngạc nhiên khi thấy dòng xe cộ lưu thông được (nếu nhìn vào áp lực lên những con đường và cơ sở hạ tầng). Nhưng mọi thứ vẫn đang diễn ra, đôi lúc còn tốt là đằng khác. Nó giống như thể mỗi một người lái xe là một con cá bơi trong một đàn lớn, một thành viên trong dàn nhạc giao hưởng hỗn loạn. Nếu bạn đào sâu hơn thì có thể thấy là giao thông chỉ là một dấu hiệu của dân trí và sự hòa hợp trong xã hội Việt Nam vì đó là lạc hậu và lộn xộn.
“An toàn giao thông là vấn đề lớn với tất cả người Việt. Tuy nhiên, thủ phạm là thiếu vốn và kế hoạch đầu tư thiếu sát thực và tầm nhìn chứ không phải do dân trí.”
Sơn
Tất nhiên là tôi quan tâm đến trẻ em và tương lai và mong muốn góp lời khuyên để giúp bảo vệ chúng tốt hơn nữa.
Tuy nhiên, điều tôi không bao giờ ủng hộ là quan điểm cho rằng người Việt không quý trọng mạng người như người Tây; hay thậm chí suy nghĩ rằng cuộc sống của người Việt là rẻ rúng và có thể hi sinh mà không cần tưởng niệm hay trả thù. Sự tàn khốc của chất độc màu da cam và vô số ví dụ khác nữa về những vụ giết người hàng loạt và dồn dân mà Việt Nam đã từng gánh chịu trong quá khứ là những hành động hết sức vô đạo đức nếu hiểu theo khái niệm văn minh.
Những diễn đàn này còn thảo luận về việc không xếp hàng, sử dụng điện thoại di động cộc cằn, đái bậy, cùng với tập tục kéo “chim” bé trai để thể hiện là chúng được quý ở miền Bắc. Trên thực tế chúng tôi đạt được không nhiều sự đồng thuận về bất cứ vấn đề nào kể trên. Nhưng mục đích của việc thảo luận “Người Việt có cần văn minh hơn…hoặc là mọi người khác?” không nhằm thay đổi quan điểm của mọi người và tạo ra sự đồng thuận mà trên hết là nhằm giúp chúng ta thoải mái hơn với những khác biệt và từ đó hiểu hơn về nhau.
Tiến sĩ Kim Huỳnh, giảng viên tại Đại Học Quốc Gia Úc, đã viết tiểu sử về gia đình mình trong cuốn Where the Sea Takes Us: A Vietnamese-Australian Story (HarperCollins 2008). Trần Hoàng Tuấn là một dịch giả tự do và hiện đang viết tiểu thuyết đầu tay về người đồng tính nam ở Việt Nam.
Bản gốc tiếng Việt được bà Hà Thị Thu Hương, Trung tâm Integrated Culture and Language Studies (ICLS) chỉnh sửa đôi chút và BBC biên tập lại.
quan điềm về ăn thịt chó của tay này là không chấp nhận được. thật là một sự sỉ nhục đối với món ăn được cho là quốc hồn, quốc túy của Việt Nam
Xin lỗi bạn chứ món quốc hồn quốc túy của Việt Nam từ đó đến giờ là phở, ngoài ra nếu nói thêm thì có cơm tấm, bánh mỳ thịt pate, các loại xôi và chè, chả giò, bún .v.v.
Món thịt chó chỉ là món ăn nhậu cho vui và không phải ai cũng ăn được, bạn có thể hỏi mọi người xung quanh bạn từ ông bà già, thanh niên phụ nữ , giới trẻ tuổi teen con nít về cảm nghĩ của họ và tiện thể thì hỏi luôn bao nhiêu người đẽ nếm cái “quốc hồn quốc túy” của bạn, họ nếm trong cảnh bị bắt buộc (nhậu ký cái hợp đồng cho xong chuyện) hay tự nguyện như sáng trưa chiều làm tô phở, dĩa cơm tấm, ổ bánh mì pate hay gói xôi gấc,cảm nghĩ sau khi nếm xong (nhớ nói họ viết rồi bỏ vào thùng rồi sau đó đem ra cho mọi người xem chứ đừng dí micro vào mặt người ta rồi hỏi vì người Việt ta vốn tính lịch sự sẽ trả lời theo cách có lợi nhất nên kết quả sai lệch).
Đó là về cá nhân còn về tập thể thì xin thưa là có cả trăm món khác người ta rủ nhau đi ăn lúc họp mặt bạn bè như lẩu thập cẩm, thịt nướng chấm mắm nêm, chả cá Lã Vọng không phải cứ là phải ăn cái món Dog ấy.
Nếu nói về cái tự hào hão thì nhìn sang Hàn Quốc với Triều Tiên ấy. Hai nước đấy cũng có món Dog đặc sản (chế biến nhiều kiểu hơn bên ta) nhưng họ cũng chả hề khoe là cái Dog ấy nó là quốc hồn quốc túy,Hàn Quốc thì tự hào về Kimchi và Sochu của họ và họ mời người nước ngoài Kimchi (hơn 50 loại) và Sochu chứ rất ít khi nói về cái món Dog ấy, tôi đã làm việc ở Hàn được 2 tuần và phái đoàn của họ đón đoàn ta chỉ có đúng 1 người bên phía Hàn Quốc nói về cái món ấy sau khi dò hỏi kỹ là ở miền Bắc nước ta cũng có món ấy. Tuy họ đãi đoàn ta hầu như tất cả các món đặc sản của Hàn nhưng họ tuyệt nhiên không mời món Dog trong suốt 2 tuần đoàn ta ở Hàn Quốc. Sau này tôi hỏi thêm thì 1 nhân viên nói rằng các sếp dặn là món này có thể gây khó chịu cho người ngoại quốc đặc biệt là các đối tác quan trọng Âu Mỹ và khách du lịch, điều này sẽ không có lợi cho 1 hình ảnh Hàn Quốc hiện đại, thân thiện và hòa nhập thế giới.
Tái bút: Quảng Đông cũng có món Dog nổi tiếng lắm nhưng chưa có dịp nếm thử xem thế nào nhưng nghe nói là không ngon bằng ta. Có lẽ vì thế mà họ chỉ nêu ra các món khác.
Bạn nên tìm đọc cuốn Miếng ngon Hà nội của nhà văn Vũ Bằng nhé. có lẽ bạn nên tìm hiểu kỹ hơn về ẩm thực Việt. Dĩ nhiên chiêu đãi tiệc tùng khách nước ngoài chẳng ai lại đãi thịt chó, chưa kể giới làm ăn buôn bán không an thịt chó vào đầu tháng. phở thì chỉ mới xuất hiện ở nước ta khoảng đầu thế kỷ 20 và có thể nói rằng Phở là một món ăn truyền thống của Việt Nam, cũng có thể xem là một trong những món ăn đặc trưng nhất cho ẩm thực Việt Nam chứ nâng lên hàng quốc hồn quốc túy e rằng hơi khó. Tôi không biết tự hào hão bạn nói tới có ý gì nhưng tôi bảo vệ cho một món ăn có từ rất lâu đời của đất nước, tôi không vào hùa với người ngoại quốc chê bai nó, chẳng có quốc gia nào tự hào dân tộc mình ăn uống văn minh, không ‘dã man’ cả. Ngay cả với ăn chay, một học giả phương Tây từng viết ‘ bạn ngắt một chiếc lá, đối với cái cây đó chỉ là cái véo nhẹ hay như một ngón tay bị chặt đứt?’ bạn trả lời câu hỏi này thế nào đây?
Hình như bạn chưa hiểu những gì tôi đã nói rõ ở trên. Một món ăn chỉ được coi là hồn cốt 1 quốc gia khi nó phổ biến và được chấp thuận sử dụng rộng rãi một cách thường xuyên bởi đại đa số người dân cả nước, đem lại hình ảnh tốt đẹp và giàu tính liên tưởng về một quốc gia trên bình diện quốc tế (vd như nhắc đến Nhựt Bổn ta nói về Sushi, đến Tàu là Mì Hoành thánh, sủi cảo bánh bao hay Vịt Bắc kinh, đến Pháp là Champagne, Ý là Pizza, Hoa Kỳ là Hamburger hay Hot dog). Nếu không có những tiêu chí này thì món ăn đó chỉ nên xếp hạng vùng miền và nếu được bảo vệ thì cũng chỉ nên được bảo vệ theo kiểu “vùng hồn vùng túy”, không nên làm quá lên nếu ảnh hưởng đến hình ảnh quyền lợi của quốc gia hay bản thân. Nhắc đến ẩm thực VN người ngoại quốc sẽ nghĩ về món nào đầu tiên và ý kiến cũng như cảm nhận của họ về món đó thế nào, có tốt đẹp cho du lịch, truyền bá hình ảnh quốc gia hay không. Không phải nói chắc bạn cũng biết đó là món nào.
Món cẩu chỉ được dùng rộng rãi ở các địa phương đồng bằng phía bắc (chưa lên tới vùng núi nữa), còn các vùng miền khác như trung bộ hay miền nam thì rất ít người biết đến hay khoái khẩu thường thức món cẩu này. Nếu nói về món cẩu thì chưa chắc số lượng người thích và có cảm tình hơn các món khác như lẩu, bún, mỳ quảng hay hủ tiếu, chưa kể một số người không ưa cẩu vì nhiều lý do. Tuy nhiên nhắc tới phở thì bất kể người ở đâu dù vùng miền nào hay trong ngoài quốc gia VN đều nhắc tới bằng thái độ trân trọng cũng như tự hào (ra nước ngoài thấy Phở VN rất được chuộng).
về chuyện Miếng ngon Hà Nội của tác giả Vũ Bằng, tác giả là người Hà Nội gốc Bắc nên tất nhiên phải viết về khẩu vị của dân cùng lứa, không thể lấy tư liệu trong 1 cuốn sách mà người viết rõ ràng ít nhiều có cảm tình hơn về vài thứ so với các thứ khác để áp đặt lên khẩu vị quốc dân trong cà 1 quốc gia được.
Cuối cùng đang nói chuyện về 1 món ăn phổ biến và được chấp thuận sử dụng rộng rãi một cách thường xuyên bởi đại đa số người dân cả nước, đem lại hình ảnh tốt đẹp và giàu tính liên tưởng về một quốc gia trên bình diện quốc tế thì bạn lại lôi cái ý nghĩa “man rợ” ra để bao biện, man rợ thì tất nhiên món nào có thịt cá cũng thế nhưng mức độ tới đâu, thế nào và có được chấp thuận rộng rãi bởi đa số người dân hay không thì lại là vấn đề khác.
Xin mượn lời Vũ Bằng ‘ Đã định không nói, nhưng không nói không chịu được. Ờ mà nếu ca tụng thịt cầy mà mang tiếng là thiếu văn minh thì mình cũng đành chịu cái tiếng thiếu văn minh vậy,… vì thế tôi cho rằng mặc dầu người ta đàm tiếu thế nào đi nữa, thịt chó vẫn cứ là một món ngon bất diệt của dân ta và tôi tin rằng: “Nước ta còn, thịt chó còn” mà văn hóa ẩm thực của ta mai sau hay, dở là ở điểm có biết duy trì thịt chó hay không vậy.’ Bạn dùng từ ‘cẩu’ một từ hán để miệt thì một món ăn dân tộc đủ biết tính cực đoan của bạn rồi.
Hì hì, nóng thế bạn, có phải ai dùng Hán ngữ cũng là cực đoan đâu. Để chúng minh tinh thần vô sản chuyên chế của mình , mình quyết định làm bài thơ con cóc để tặng những người khoái ăn chó, thích xực cẩu (chó) nhưng không thích bị cẩu xực. Bài này dùng rặt 100% Vietnamese language Jose nhá:
Thịt chó nấu cần có nước
Thịt chó sống nước vẫn còn
Nước không còn, còn thịt chó
Vớt thịt chó, nước vẫn còn
Nước còn đó còn thịt chó
Chó chín hết, nước vẫn còn
Chó trong miệng, vẫn có nước
Nước xong hết, chó đi tong.
Bài thơ của thi sĩ lá tre hôm nay kết thúc, cảm ơn quý vị đã vui lòng đọc giùm và ném đá.
Tranh luận với bạn Jose vui lắm, nếu có dịp mong được gặp mặt nhá.
Bàn về văn minh trong lối hành xử của loài người.
Con người khác con vật ở chổ có tâm linh, có lý trí để quyết định hành vi của mình cho phù hợp với bối cảnh.
Nếu chúng ta cùng thống nhất quan điểm: Ăn để mà sống và sống có mục đích đem đến hữu ích, tốt đẹp cho đời và cho mình. Thì chúng ta mới có thể bàn luận tiếp về các nhận định của bài này, bằng không mọi ý kiến dường như đều có cái lý của nó, nhưng chỉ là những biện giải chứ không phải là những lý giải.
Thời khó khăn, thiếu, đói chúng ta phải ăn bất cứ thứ gì săn bắt hái lượm được: đất sét trắng, củ mài, cóc, nhái, rắn, chuột cống… và cả mèo, chó! đó là những loài không phải do trồng trọt, chăn nuôi để giết thịt mà có. Vì sự sinh tồn, loài người luôn tìm cách đảm bảo an ninh lương thực và qua mấy ngàn năm và cho đến bây giờ cơ bản chúng ta đã xác định một danh mục các con vật, cây trồng dễ nuôi trồng và cho năng suất sản lượng cao. Trong danh mục đó chưa bao giờ có chó và mèo.
Việc loài này chết để giúp loài khác sống đó là quy luật chọn lọc của tự nhiên. Nhưng chúng ta là những con người, chúng ta có nhiều lựa chọn hơn, chúng ta biết sự lấn quyền sinh sát của loài này với loài kia càng giảm thiểu càng giúp cho trái đất này cân bằng sinh thái hơn và dó là tự ta bảo vệ ngôi nhà của ta vậy. Việc giết những loài trong danh mục đó, thường được xem là một hành động ăn để mà sống, cho chúng ta cảm giác sát sinh ở mức thông lệ chấp nhận được với lý giải chúng không chết thì ta chết! Vậy khi đã có cái ăn khác chúng ta nên dừng lại các hành động lạm sát các loài thì đó mới là chứng tỏ bản ngã của con người khác con vật.
Cũng như những hành vi trong mối tương quan giữa người với người, giữa người với vạn vật, nếu chúng ta xét nó trên góc độ đem đến lợi ít cho mình và cả cho người, với một tỷ lệ phù hợp cho từng cá nhân trên sự so sánh với tỷ lệ chung của xã hội và tỷ lệ chuẩn mực mà mọi người đều có cảm nhận là tốt nhất, phù hợp nhất với Tâm Thể (tâm linh, thể xác, cơ địa) của loài người thì chúng ta sẽ hiểu tại sao quan điểm của Stan và quan điểm của Sơn đều có cái lý của nó trong phạm vi cá nhân, nhưng khi mở rộng ra quan điểm của thời đại của người nước ngoài và người Việt Nam thì tự mỗi quan điểm của Stan hay Sơn đã không còn đại diện cho cái chung nữa.
Chẳng hạn trong bài viết văn minh Phương Tây là sự tiến lên, còn Phương Đông là sự mở rộng. Nhưng thực tại văn minh của Âu, Mỹ, Á, Phi, Úc gì cũng đang học hỏi nhau, để bù đắp phần thiếu sót của mình trong một quá trình dài phát triển phiếm diện, nay là sự cân bằng, chuẩn mực, giữa thành quả khoa học kỹ thuật tiến bộ với thiên nhiên và sự tự tại, thích nghi của con người trong từng hoàn cảnh, nhằm mục đích tạo cuộc sống cho mình, cho mọi người xung quanh tốt đẹp nhất, cùng sự ý thức giữ gìn môi trường thiên nhiên.
Về quan điểm Gia trưởng trọng nam, cả hai đều đưa ra những lập luận đúng, nhưng xét tổng thể thì hiện nay ở VN đã có sự đang xen và đang xây dựng ý thức bình đẳng giới. Nhưng đa phần các dân tộc ở VN như người Kinh đều theo Đạo Khổng, để thờ tự ông bà, lấy họ con theo cha, người đàng ông phải là trụ cột kinh tế và người phụ nữ lại cảm thấy phù hợp với thiên chức theo chuẩn mực tam tòng tứ đức nên không thể nào xóa bỏ vị trí người đàng ông và đàng bà trong gia đình được. Sự phân công bổ trợ cho nhau sẽ gắn kết gia đình và hoàn toàn không mang sắc thái áp đặt nên không ai áp bức ai, gia đình thuận hòa, cảm thông nhau chứ không phải tranh giành quyền lực nên gia đình ít ly hôn hơn. (Ngày nay, do chúng ta học sự bình đẳng từ phương Tây chưa đúng, thực hành sai nên ngày càng có nhiều cặp ly hôn. Mặt khác ở VN cũng có nhưng dân tôc ở chế độ mẫu hệ thì quan điểm của bài lại chưa thể đại diện được).
Về ăn thịt chó, xét về mặt sự tổng thể, người theo đạo Do Thái không ăn thịt lợn, người theo Đạo Hindu Ấn Độ không ăn thịt bò, người theo đạo Phật không ăn bất cứ loại thịt nào…nên xét theo quan điểm sát sanh, cả hai đều nhìn thấy cái xấu của nhau. Xét theo quan điểm cá nhân liệu anh Sơn hay những ai thích ăn có ăn thịt chó do mình nuôi không? Và có trại chăn nuôi chó lấy thịt ở đâu đó chưa? Đa phần chó đang mua bán trên thị trường là do trộm chó mà có! (TV mới đưa phóng sự về chuyện đo). Nhưng chắc khi chúng ta nuôi một con vật gì ngay cả gà vịt, khi cho chúng ăn, chơi đùa với chúng, chúng ta sẽ cảm nhận sự quấn quýt, nhận ra chủ, không chỉ đươc giải tích như những phản xạ có điều kiện của Páp Lốp mà còn do chúng ta dùng lối suy nghĩ của con người thay cho “suy nghĩ” của chúng, tự ta cảm thấy có tình cảm với chúng, nên bất cứ ai cũng không dễ gì vô cảm khi ăn thịt chính chó mèo mà mình nuôi và ngay cả các con vật nuôi khác mặt dù chúng thuộc danh mục chăn nuôi để ăn thịt, đúng không?
Về Karaoke, nếu hát trong nhà với phòng cách âm, hay âm lượng vừa đủ không vọng sang nhà hàng xóm thì đó cũng là một phương tiện giải trí phù hợp đối với một nhóm người. Nhưng sẽ là thảm họa với người khác với những những lối “hét” nhạc đi đường nhạc, lời đi đường lời, thậm chí kể cả những giọng ca truyền cảm thì người nghe thụ động cũng không dễ chịu gì. Và ở đâu cũng vậy bất cứ hành đồng gì có lợi, phù hợp với mình mà gây bất lợi cho người thì đều không thể xem là tiến bộ văn minh được. (Hiện nay ở ĐN vào những dịp lễ, hội nhiều nhóm người đem cả Karaoke với dàn loa khủng khiếp ra đường mở hết công suất, để “gây vui” cho mình bằng sự bực bội và tra tấn người khác!)
Giao thông hỗn loạn, và bài viết ở phần này cũng chứa nhiều sự “hỗn loạn” không lối thoát ở đây, nó có nhiều góc nhìn phiếm diện, thái quá ở cả hai quan điểm. Tệ nhất là đánh giá sai người VN xem thường tính mạng và phụ huynh đối xử “tệ” với trẻ em của Stan khi nói về việc chở trẻ trên xe mô tô! Và sự không công nhận có sự góp phần rất lớn do hành vi con người quy kết thành dân trí của Sơn. Xét về các mặt Ý thức, Hạ tầng đường xá, Luật lệ và cả Lực lượng hành pháp đều “hỗn loạn” nên làm sao đưa giao thông vào vận hành có nề nếp cho dù có mấy ông Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn La … hay la làng đi nữa!
Với mong muốn “giúp chúng ta thoải mái hơn với những khác biệt và từ đó hiểu hơn về nhau.” mà bằng lối biện luận như thế này, thích được nói mà không chịu nghe, thì chỉ có đào cho rộng thêm hố ngăn cách mà thôi.
ÔI..bài viết của tác giả thật hay quá. Đúng là chúng ta nên nhìn mọi thứ dưới nhiều góc độ. There’re two sides of the coin. Chúng ta cần biết nhiều để hiểu và thông cảm cho nhau nhiều hơn nữa.
Chưa bàn đến nội dung, ngay trong cách trả lời của Stan và Sơn cũng bộc lộ quan điểm và tư duy rõ ràng về phương Tây và phương Đông. Đại đa số người phương Tây (dùng từ đa số với SK là quá nhiều) không (hoặc ít) khi nào tranh luận vấn đề mà nhắc đến “đất nước tôi” thế này, “người Mỹ chúng tôi là” thế này. (không nói đến những người làm về văn hóa, du lịch)
Có khi chính chúng ta bảo thủ trong cách suy nghĩ của mình mà không nhận ra, nói “người Việt Nam” là nói cả chính mình, như thể ta biết tất cả về mọi ngóc ngách của “người Việt Nam” (suy nghĩ và lối hành xử của 88 triệu dân)
Điều đó có thể là ví dụ cho “độc lập” và “lan rộng”?
Cuộc sống vẫn diễn ra tự nhiên như nó cần phải thế! Đông và tây rồi sẽ hòa nhập và chúng ta cũng sẽ học thêm kinh nghiệm của nhau?!!! Riêng tôi cảm nhận thì cách tranh luận của bạn Sơn có vẻ rỗng rang hỷ xả hơn và cách tranh luận của bạn Stan có vẻ chấp cứng hơn!
Muốn nhanh thì phải từ từ. Mọi vấn đề do giáo dục và luật pháp ra cả. So sánh VN với các nước phát triển Âu Mĩ thì thật là lệch lạc, nhưng mà ai không muốn xã hội mình tiến bộ nhanh bắt kịp với văn minh hiện đại của thế giới. Ngay ở Việt Nam thôi cách hành xử nơi công cộng của một anh thanh niên học Đại học chắc hẳn khác với một anh cùng tuổi học hành chỉ hết cấp 1. Tôi xin nói là ở diện rộng chứ không phải ở một vài trường hợp cá biệt nhé. Tôi xin hỏi TS Alan giáo dục nên thế nào để trình độ nhận thức của người Việt theo kịp các nước phát triển
Chao Chu Alan .
Bai nay chau co the xin dang o ban tin noi bo cua cong ty chau khong?
Không phải bài của chú
” Muốn nhanh thì phải từ từ”, lần đầu tiên tôi mới nghe một mệnh đề nghịch lý như vậy.
bạn có biết câu “giục tốc bất đạt” không?
Chao chu.
Chau co the lam the nao de xin tac gia cho phep dang o ban tin noi bo cty. Vi chau nghi bai viet rat bo ich cho nhung nguoi lam kinh doanh
Thơ xin phép BBC Vietnamese
Kính chào các bạn! (em xin phép bác Alan nhé), cho em có chút tâm sự ạ!
Em đọc được bài này trên BBC, rồi tìm đọc trên blog của tác giả (bản đầy đủ), nay lại thấy trên gocnhinalan, bài viết rất hay, có nhiều cái nhìn thú vị, nhưng sao em cứ lăn tăn mãi, thấy mình hình như “mọi rợ” quá!?.
………
Trở lại bài viết, em chả biết tay Stan và tay Sơn là ai, em cũng chả có cơ hội sống ở trời Tây bao giờ, lại càng không dám so sánh văn hóa Đông Tây ra sao, ngoại trừ chuyện kẹt xe và gia trưởng, em thấy (trên nhiều diễn đàn khác nữa) cứ đem chuyện thịt chó với văn hóa ra mà cãi nhau, thấy nhảm hết sức.
Tâm sự linh tinh, các bạn thông cảm, cám ơn!
Hehehe, tinh tinh thì linh tinh chứ có sao đâu cậu khoái ăn chó. Theo số liệu của ta tìm trên Google search engine statictis 2010-2012 thì V yêu dấu anh hùng nằm trong top 10 quốc gia tìm term word : sex trên thế giới, về mặt này V anh hùng chỉ thua có bọn nghèo Srilanka , mấy quốc gia không ai thèm biết ở Phi Châu và Châu Đại Dương cùng bạn hiền Ấn Độ (cách đây khoảng 40 năm thì chưa là bạn hiền do chưa “xơ múi” gì được nên là bạn thường, bây giờ thì bị thằng đểu BK (Beijing ấy) nó xỏ mũi quá nên thành bạn hiền). Thật là vui vì trong bản số liệu này ta đã xỏ mũi được đàn em Cam bốt, phải cho nó biết thế nào là anh hùng vang dội địa cầu chứ phải không nào.
Còn chuyện mọi rợ thì xét theo lời bạn Jose râu phía trên thì chúng ta đều là mọi tất (ăn rau cũng là hủy duyệt cây cỏ đấy nhá). Bạn khoái ăn chó cứ để đầu óc nghỉ ngơi cho khỏe để tiếp tục lướt sóng qua năm nay chứ cứ suy ngẫm chuyện mọi rợ hoài mệt lắm, giống mấy thằng rợ khỉ bên Amazon ấy chúng nó có biết chúng nó là rợ đâu chỉ người V văn minh ta đây mới biết chúng nó rợ thôi chứ.
Hahaha, em khoái cái còm của bác này. Đời em chúa ghét những thằng khùng rỗi hơi đi “cải thiện nhân loại”, bọn này luôn coi mình là đúng, là duy nhất, là “đỉnh cao”, chúng bắt mọi người phải như một, mặc cùng một bộ quần áo, ăn cùng một loại thức ăn, nói cùng một giọng nói. . .
Cách đây đã lâu em đọc trên báo thấy có chuyện doanh nhân của “V yêu dấu anh hùng” xem film sex trên máy bay http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2007/07/3b9f7ce1/
Em chỉ để ý đến chi tiết “cô gái người Pháp gần như bật khóc rồi đi báo an ninh hàng không để nhờ can thiệp”, tại sao cô ấy khóc nhỉ, em chả hiểu được!?, xấu hổ ?, hay là cái cặn bã của nền văn hóa mà mình đại diện bị bọn “mọi” nó đào tung lên?
Em mà thấy bọn Tây râu ngồi ăn thịt chó thì em chỉ cười thôi! không biết có bác nào khóc không nhỉ?
Mình thì mình khoái cái ý của bồ này về chuyện các bác “cao thật là cao xa thật là xa ngay sát cạnh nhà” cứ thích làm ba cái chuyện rảnh như “giọng chuẩn phải lói thế lày” , đi chuẩn ăn cũng chuẩn luôn, hên cho các bác ấy là chưa phổ biến phổ cập quy định “đường ra” nó chuẩn thế nào (nhưng kha khá chú dính bã nên khoản này hơi bị pro) . May mắn là các bác ấy sau khoảng vài chục ngày làm ba cái trò mèo ấy đã thấy vô tích sự nên bắt đầu nương tay rồi ( khi xưa thì theo chuẩn anh cả và anh hai thấy ương ương dở dở sau đó thì hưởng ứng người ta dùng hàng ta nên có chuẩn ta).
Chuyện cô gái và đồng chí doanh nhân thì bồ phải thông cảm, cô này chắc đã đọc chuyện về mấy bạn tô tô nào đó mua vui hưởng tiệc trên sông rồi ngỏm luôn 1 em (chắc là đọc bản dịch hay nghe truyền miệng). Cô ta nghĩ là mấy anh tô tô kia có mấy em tha hồ lựa kèm lúc đó chưa có tác nhân kích thích trực tiếp như phim con nợn mà còn thế huống chi đây là 2 chú doanh nhân đất v anh hùng (hoa hô các đồng chí thủ đô anh hùng) sung sức bị kích thích đúng cái ấy. Có chuyện gì thì Vietnam Airline mang tiếng chết bỏ đi. Thôi thì chúc mừng các bạn VNA vì đã tránh được tai nạn lọt từ máy bay VNA xuống Hồng Hà hay sông Seine.
Còn chuyện bồ nhìn thấy ai ăn cài gì là chuyện của họ như tớ đã nói ở trên về chuyện dân Amazon.
Tớ thì tớ nghĩ cùng lắm giống như chuyện chú Tây thấy chú ta ăn hot dog, chú ta thấy chú Tây ăn v dog thôi mà lị.
giong Con Chym Lon